مباحث ادبى . اين مباحث غالبا جاى بحث و نظر دارد و نمى توان براى آنها استدلال منطقى يا رياضى يا تجربى آورد؛ بلكه نيازمند ذوق فنىّ و احساس عقلايى وحس عرفى و ادبى است.

درمكتب شهيدصدر مى‌بينيم در هر علمى اين عرصه‌ها با عرصه‌هاى ديگر كاملا متمايز شده اند. در عرصه اول، مسائل علمى را با تكيه برذوق واقع نگر و درك مستقيم عقلايى بررسى مى‌كند؛ او توانست در اين عرصه روش مناسبى را ايجاد كند و راه‌هاى استدلال ذوقى و عقلايى را تأسيس و قواعد و اصول آن را تقويت كند؛ به خصوص در آن بخش از مباحث فقهى كه متكى بر برداشت‌ها و نظريه‌هاى عرف يا ارتكازهاى عقلايى است، روش فقهى واقع گرايانه‌اى را براى استظهارهاى فقهى ابداع كرده است كه بر مبناى آن، استظهارها از صرف ادّعاى محض يا مصادره به مطلوب خارج شده و به نظريّاتى مستدل و اقناع كننده و بر پايه‌اى واقع گرايانه تبديل مى‌گردد.

جا دارد به اين نكته اشاره شود كه بندرت مى‌توان يافت كه در يك شخصيّت علمى هم گرايش به برهان و استدلال منطقى و هم ذوق فنّى و حس عقلايى و عرفى با هم جمع شود؛ چه اين كه مى‌بينيم علمايى كه ممارست با علوم عقلى و برهانى دارند، گاهى نكات دقيق عرفى و ذوقى و عقلايى را رعايت نمى كنند و معمولا آرا و نظرياتشان مبتنى بر آن اصطلاحات برهانى است كه بدان عادت كرده‌اند. به عكس بعضى از محققان علوم ادبى و امثال آنها را مى‌بينيم كه صنعت برهان و استدلال‌هاى منطقى را به خوبى اجرا نمى كنند. امّا مكتب شهيدصدر اين امتياز را دارد كه بين اين دو ويژگى ـكه كمتر با هم جمع مى‌شوندـ تلفيق كرده و توانسته است بين اين دو، كاملا سازگارى ايجاد كند و هريك را در جايگاه مناسب خود به كاربرد، بدون اين كه دچار لغزش يا ناهماهنگى شود.

ارزش علمى و جايگاه تمدنى مكتب شهيد صدر

شهيدصدر مبارز طلبى‌هاى تمدن معاصر را كاملا درك مى‌كرد و يكى از مشخّصات