حقوق، جمع «حق» به معناى درست، درستى، سزاوار است. [١] اصل حق به معناى ثبوت همراه با مطابقت با واقع است‌ [٢] و در اصطلاح، قدرتى است كه از طرف‌ قانون به شخصى داده شده است؛ [٣] قدرت يا امتيازى‌ كه كسى يا جمعى سزاوار برخوردارى از آن است، به ويژه قدرت يا امتيازى كه به موجب قانون يا عرف مقرّر شده باشد. اساساً افراد جامعه بر اثر روابط و مناسبات خود يك رشته اختيارات و امتيازات به دست مى‌آورند كه مجموعه آن را حقوق مى‌نامند و مشتمل بر اختيارات مدنى، اجتماعى، سياسى و همه مزايا و سلطه‌هايى است كه از قانون ناشى مى‌شود. [٤] در اين مدخل معناى اصطلاحى آن مقصود است و از واژه‌ «حقّ» و آنچه رساننده معناى حق است استفاده شده است.

اهمّ عناوين: حق اخوّت، حق امنيّت، حق ورود به مساجد، حقوق انسان، حقوق مادر، حقوق مؤمنان و موجبات حقوق.

تساوى در حقوق‌

--) همين مدخل، حقوق انسان، تساوى حقوق انسان‌

حق آزادى‌

--) همين مدخل، حقوق انسان، مصاديق حقوق انسان، آزادى‌

حق اجرت‌

--) اجرت‌

حق اخوّت دينى‌

١. اهمّيّت و ارزش حق برادرى دينى، در اسلام:

... وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى‌ قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ‌ ....

بقره (٢) ٢٢٠

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ.

حجرات (٤٩) ١٠

٢. اقدام براى ايجاد صلح و آشتى ميان برادران دينى درگير جنگ لازمه حق اخوّت دينى:

وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى‌ فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِي‌ءَ إِلى‌ أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ‌ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ.

حجرات (٤٩) ٩ و ١٠

٣. اجتناب از غيبت لازمه حق اخوّت دينى:

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ‌ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ.

حجرات (٤٩) ١٠ و ١٢

[١] . نثر طوبى، ص ١٨١

[٢] . التّحقيق، ج ٢، ص ٢٦٢، «حق»

[٣] . ترمينولوژى حقوق، ص ٢١٦، «حق»

[٤] . فرهنگ علوم سياسى، (مركز اطّلاعات و مدارك علمى‌ايران)، ص ٣٧٢-/ ٣٧٣