فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٦٢١ - احكام حضانت
حصين بن حرث بن عبدالمطّلب
حُصَين بن حرث [حارث] بن مطلب بن عبدمناف قرشى از صحابه و حاضران در غزوه بدر بود. [١] برخى مفسّران، آيه ٢٩ فاطر (٣٥) را درباره او دانستهاند [٢] كه نشانگر اخلاص و اميدوارى وى به پاداشهاى الهى است. در آيه ١١٠ كهف (١٨) نيز از وى به نيكى ياد شده است.
حضانت
«حِضْن» از زير بغل تا پهلو را گويند و «احتضان» يعنى كسى را در بغل گرفتن. چنانكه زن، فرزندش را بغل كرده، در يكى از طرفين خود قرار مىدهد. [٣] و در اصطلاح، حق نگهدارى و تربيت طفل را گويند كه به پدر يا مادر يا اقربا مطابق مقرّرات، داده شده است. [٤] در اين مدخل مقصود، معناى اصطلاحى آن است و از مشتقّات «رضع» و «كفل» استفاده شده است.
احكام حضانت
١. جواز اخذ اجرت مادر، براى حضانت و شير دادن طفل:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَ ... وَ إِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلادَكُمْ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِذا سَلَّمْتُمْ ما آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ ... [٥]
بقره (٢) ٢٣٣
٢. جواز خوددارى مادر از شير دادن و حضانت فرزند:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَ ... لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ ....
بقره (٢) ٢٣٣
... فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ ... وَ إِنْ تَعاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرى.
طلاق (٦٥) ٦
٣. جوازِ گرفتن دايه، براى شير دادن و حضانت فرزند:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَ ... وَ إِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلادَكُمْ فَلا جُناحَ ....
بقره (٢) ٢٣٣
... فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ ... وَ إِنْ تَعاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرى.
طلاق (٦٥) ٦
٤. لزوم مشورت و تفاهم مرد و زن مطلّقه، در مورد حضانت فرزند خود:
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَها لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ فَإِنْ أَرادا فِصالًا عَنْ تَراضٍ مِنْهُما وَ تَشاوُرٍ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما وَ إِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلادَكُمْ فَلا جُناحَ
[١] . الطّبقات، ج ٣، ص ٣٨-/ ٣٩؛ اسدالغابه، ج ٢، ص ٣٢؛ الاصابه، ج ٢، ص ٧٣
[٢] . الدرّالمنثور، ج ٧، ص ٢٢؛ فتحالقدير، ج ٤، ص ٣٥١
[٣] . لسانالعرب، ج ٣، ص ٢٢٠، «حضن»
[٤] . ترمينولوژى حقوق، ص ٢٢١، «حق حضانت»؛ نيز ر. ك: كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج ١، ص ٦٨١، «الحضانة»؛ جواهرالكلام، ج ٣١، ص ٢٨٣-/ ٢٨٤
[٥] . «إذا سلّمتم ...» طبق يك احتمال، يعنى وقتى اجرةالمثل را به مادر كودك پرداخت كرديد. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٨٨) طبق اين آيه، حق حضانت براى مادر كودك است. (مجمعالبيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٨٧)