يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى‌ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً.

احزاب (٣٣) ٥٩

نيز--) همين مدخل، حجاب دختران محمّد و حجاب همسران محمّد

نيز--) چشم‌چرانى‌

حجّاج بن عمرو

حجّاج بن عمرو، هم‌پيمان كعب بن اشرف يهودى و از دشمنان سرسخت اسلام بود. [١] برخى از مفسّران، نزول آيه ١٤٢ بقره (٢) را درباره وى و تنى چند از يهود دانسته‌اند كه درباره تغيير قبله به پيامبر صلى الله عليه و آله اعتراض كرده، با دادن وعده دروغين به آن حضرت، قصد فتنه‌انگيزى داشتند. [٢] بنا به نقل ابن‌عبّاس، در پى‌ فتنه‌انگيزى حجّاج و دو تن ديگر از يهوديان كه درصدد فريب دادن گروهى از انصار و خارج كردن آنان از دين اسلام بودند، آيه ٢٨ آل‌عمران (٣) نازل شد كه مؤمنان را از دوستى با يهود برحذر داشت. [٣]

حج‌

حج در لغت به معناى قصد است، سپس به قصد ديدار خانه خدا براى اجراى مناسك، اختصاص يافته است. [٤] در اين مدخل از كلمه‌ «حج» و سياق‌ آياتى چون‌ «و من يعظم شعائر اللّه ...» و «لاتقتلوا الصّيد و أنتم حرم ...» استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آثار حج، احكام حج، اهمّيّت حج، حاجيان.

آثار حج‌

١. آمرزش‌

١. آمرزش تمامى گناهان حج‌گزار، پس از اتمام اعمال حج:

وَ اذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُوداتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقى‌ ... [٥]

بقره (٢) ٢٠٣

٢. برگزارى حج، موجب آمرزش گناهان، در صورت ترك گناهان كبيره:

وَ اذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُوداتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقى‌ ... [٦]

بقره (٢) ٢٠٣

[١] . السّيرةالنّبويّه، ابن‌هشام، ج ٢، ص ٥١٤؛ البدايةوالنّهايه، ج ٣، ص ١٨٦

[٢] . جامع‌البيان، ج ٢، جزء ٢، ص ٥

[٣] . همان، ج ٣، جزء ٣، ص ٣٠٩

[٤] . معجم مقاييس‌اللّغه، ج ٢، ص ٢٩، «حج»

[٥] . «لا» در «لا إثم عليه» در هر دو مورد، براى نفى جنس است و به هيچ چيزى مقيّد نشده و مقصود اين است كه هر كس اعمال حج را كامل بجا آورد آمرزيده است، خواه دو روز در منى‌ بماند، خواه سه روز، بنابراين آيه درصدد بيان تخيير بين تأخير و تعجيل نيست. (الميزان، ج ٢، ص ٨٢) روايتى از امام صادق عليه السلام نيز مؤيّد همين برداشت است. (الميزان، ج ٢، ص ٨٦)

[٦] . امام صادق عليه السلام درباره «لمن اتّقى‌ ...» فرمودند: مقصود از آن، پرهيز از گناهان كبيره است. (مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٣٢) و نيز از آن حضرت روايت شده كه راجع به «فمن تعجل فى ...» فرمود: «يرجع لا ذنب له؛ برمى‌گردد و گناهى براى او نيست». (الكافى، ج ٤، ص ٣٣٧، ح ١)