حُطم، شريح بن شرحبيل بن ضُبَيْعه كندى‌ [١] از تيره‌ بنى‌ربيعه‌ [٢] و از كشته‌شدگان جنگهاى رده است. [٣] مفسّران، آيه ٢ مائده (٥) را درباره حُطم دانسته‌اند كه وى خدمت پيامبراكرم صلى الله عليه و آله رسيد و در بازگشت از مدينه، شمارى از چهارپايان انصار را به سرقت برد.

سال بعد در مراسم حج، شناسايى شد و مسلمانان قصد كشتن و مصادره اموال وى را نمودند كه با نزول آيه مزبور به دليل نگه‌داشتن حرمت ماه حرام و امنيّت حَرَم، از اين عمل منع شدند. [٤]

حُطَمَه‌

--) جهنّم‌

حفصه بنت عمر

حفصه بنت عمر بن خطاب، از همسران رسول خدا [٥] و راوى حديث آن حضرت است. [٦] نزول آيات‌ آغازين سوره تحريم درباره آزارها و توطئه‌هاى وى و عايشه، عليه پيامبر صلى الله عليه و آله دانسته شده كه خداوند، ضمن افشاى آنها، به آنان در برابر هرگونه اقدامى هشدار داد. [٧] در شأن نزول آيات ٢٨ و ٢٩ احزاب (٣٣) نيز، كه سخن از بهانه‌گيرى و خواسته‌هاى دنيايى برخى همسران پيامبر است، از حفصه ياد شده و از آنها خواسته شده تا بين خدا و رسول صلى الله عليه و آله و دنيا و زينتهاى آن يكى را برگزينند. [٨]

حفىّ/ اسماوصفات‌

حفىّ از «حَفِىَ» به معناى مبالغه در اكرام‌ [٩] و نيكوكار لطيف است؛ [١٠] بدين معنا كه با دقّت، نيازها را پيگيرى‌ و آنها را يكى پس از ديگرى برطرف مى‌سازد. [١١] اين‌ واژه به معناى عالم هم آمده است. [١٢] اين صفت درباره‌ خداوند به معناى بسيار نيكوكار در آيه ٤٧ مريم (١٩) بيان شده است. [١٣]

نيز--) احسان، احسان خدا

[١] . المحبّر، ص ٤٦٣؛ جامع‌البيان، ج ٤، جزء ٦، ص ٧٨-/ ٧٩؛ كشف‌الاسرار، ج ٣، ص ٧-/ ٨

[٢] . مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٣٦-/ ٢٣٧

[٣] . تاريخ طبرى، ج ٢، ص ٢٨٨؛ الكامل فى التّاريخ، ج ٢، ص ٣٧٠

[٤] . جامع‌البيان، ج ٤، جزء ٦، ص ٧٨-/ ٧٩؛ مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٣٦-/ ٢٣٧؛ اسباب‌النّزول، واحدى، ص ١٥٥؛ روض‌الجنان، ج ٦، ص ٢٢٣-/ ٢٢٤

[٥] . الاستيعاب، ج ٤، ص ٣٧٢؛ اسدالغابه، ج ٧، ص ٦٧؛ الدرّالمنثور، ج ٨، ص ٢١٣-/ ٢١٤.

[٦] . اسدالغابه، ج ٧، ص ٦٨

[٧] . جامع‌البيان، ج ١٤، جزء ٢٨، ص ٢٠٠؛ مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٤٧١-/ ٤٧٤

[٨] . جامع‌البيان، ج ١١، جزء ٢١، ص ١٨٨؛ مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٥٥٤-/ ٥٥٥

[٩] . لسان‌العرب، ج ٣، ص ٢٥٠، «حفى»

[١٠] . مفردات، ص ٢٤٦، «حفى»

[١١] . الميزان، ج ١٤، ص ٥٩

[١٢] . مفردات، ص ٢٤٦، «حفى»

[١٣] . الأسنى فى شرح اسماء اللّه الحسنى‌، قرطبى، ج ١، ص ٣٣٦