يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ‌ ... وَ لَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ‌ ... وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ‌ ... [١]

مائده (٥) ٢

١٠٢. آميختگى مراسم حج و قربانى با مظاهر شرك، در عصر جاهليّت:

ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ أُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعامُ إِلَّا ما يُتْلى‌ عَلَيْكُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ. [٢]

حج (٢٢) ٣٠

١٠٣. تفاخر به نياكان پس از مناسك حج، از سنّتهاى جاهلى:

فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً ... [٣]

بقره (٢) ٢٠٠

١٠٤. اجراى مناسك حج از سوى قريش در جاهليّت، بدون وقوف در عرفات:

ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ‌ ....

بقره (٢) ١٩٩

١٠٥. شعارهاى شرك‌آميز و ضدّ توحيدى، در مراسم حج عصر جاهليّت:

حج (٢٢) ٣٠

١٠٦. ورود از پشت خانه‌ها و نه از دربهاى ورودى، از آداب حج در جاهليّت:

يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى‌ وَ أْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ. [٥]

بقره (٢) ١٨٩

آداب حج در جاهليّت‌

١٠٧. ورود از پشت خانه‌ها و نه از دربهاى ورودى آن، از آداب حج در سنّتهاى مردم جاهليّت:

يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها ....

بقره (٢) ١٨٩

١٠٨. تفاخر به نياكان پس از مناسك حج، از سنن دوران جاهليّت:

فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ‌

[١] . درباره آيه نقل شده كه در فتح مكّه، گروهى از مشركان به قصد اجراى مراسم عمره راهى خانه خدا شدند. مسلمانان براى حمله به آنان از رسول‌خدا صلى الله عليه و آله كسب اجازه كردند. سپس اين آيه نازل شد و آنان را از اين كار منع كرد. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٣٧)

[٢] . اينكه خداوند متعال در اين محرّمات، به اجتناب از اوثان و قول زور امر كرده است، مى‌توان چنين برداشتى كرد. (الميزان، ج ١٤، ص ٣٧٢)

[٣] . در روايتى از امام باقر عليه السلام در تفسير آيه نقل شده است كه در عصر جاهلى، پس از اتمام حج، به نياكان‌شان تفاخر مى‌كردند. (تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ١٩٨، ح ٧٢٢)

[٤] . مقصود از «قول الزور» تلبيه مشركان است كه مى‌گفتند: «لبّيك لا شريك إلّاشريكاً هو لك تملكه و ما ملك» (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٣١)

[٥] . از امام باقر عليه السلام درباره «ليس البرّ بأن تأتوا البيوت من ظهورها» روايت شده است: [در جاهليّت‌] كسانى كه براى مناسك حج مُحرم مى‌شدند، از درب خانه‌هايشان وارد آن نمى‌شدند، بلكه از حفره‌اى كه در پشت خانه و در انتهاى آن باز مى‌كردند رفت و آمد مى‌نمودند و خداوند آنان را از اين عمل بازداشت. (همان، ج ١-/ ٢، ص ٥٠٨)