إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَواتِهِنَّ أَوْ نِسائِهِنَّ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى‌ عَوْراتِ النِّساءِ وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَ‌ ....

نور (٢٤) ٣١

يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى‌ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ‌ ....

احزاب (٣٣) ٥٩

١٢. مردان و زنان مؤمن، موظّف به حفظ شرمگاه خود، از چشم‌چرانى نامحرمان:

قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى‌ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما يَصْنَعُونَ‌ وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَ‌ ... [١]

نور (٢٤) ٣٠ و ٣١

١٣. اجتناب موسى عليه السلام از نگاه به دختران شعيب، هنگام آب كشيدن براى گوسفندان آنان:

قالَتْ إِحْداهُما يا أَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ إِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْأَمِينُ. [٢]

قصص (٢٨) ٢٦

نيز--) حجاب‌

چشم زخم‌

چشم زخم، به معناى آسيبى است كه از چشم بد به كسى برسد. [٣] در اين مدخل از جمله‌ «ليزلقونك بأبصارهم» و ... استفاده شده است.

امكان چشم زخم‌

١. حقانيّت و امكان چشم زخم:

وَ قالَ يا بَنِيَّ لا تَدْخُلُوا مِنْ بابٍ واحِدٍ وَ ادْخُلُوا مِنْ أَبْوابٍ مُتَفَرِّقَةٍ وَ ما أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ عَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ. [٤]

يوسف (١٢) ٦٧

وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَ يَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ.

قلم (٦٨) ٥١

چشم زخم به فرزندان يعقوب‌

٢. نگرانى يعقوب عليه السلام از چشم زخم مصريان، نسبت به فرزندان خويش:

وَ قالَ يا بَنِيَّ لا تَدْخُلُوا مِنْ بابٍ واحِدٍ وَ ادْخُلُوا مِنْ أَبْوابٍ مُتَفَرِّقَةٍ ... [٥]

يوسف (١٢) ٦٧

[١] . مقصود از «حفظ فروج» پوشاندن آن از ديد نامحرمان‌است، نه حفظ آن از زنا و لواط. از امام صادق عليه السلام نقل شده كه هر آيه‌اى كه در قرآن درباره حفظ فروج آمده، حفظ آن از زنا است، مگر اين آيه كه منظور، حفظ آن از نگاه است. (تفسير نورالثقلين، ج ٣، ص ٥٨٨، ح ٩١)

[٢] . برخى گفته‌اند: مقصود از «امين» بودن موسى عليه السلام نگاه نكردن آن حضرت به دختران شعيب، هنگام آب كشيدن براى گوسفندان آنان است. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٣٩٠)

[٣] . فرهنگ فارسى، ج ١، ص ١٢٩٠، «چشم زخم»

[٤] . برخى مفسّران گفته‌اند: علّت دستور يعقوب عليه السلام به فرزندانش براى ورود به مصر از درهاى متعدّد، اين بود كه او مى‌ترسيد مردم آنها را ببينند و با چشمشان به آنها آسيبى برسانند، (الميزان، ج ١١، ص ٢١٨) بنابراين چشم زخم مى‌تواند واقعيّت داشته باشد

[٥] . از ابن‌عبّاس نقل شده كه يعقوب عليه السلام براى آنان از چشم زخم ترسيد. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٣٨٠)