وقتى در جمله‌ أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ‌ «آنان ياران يكديگرند» تدبّر وتأمّل‌كنيم، درك مى‌كنيم كه در دارالاسلام بين اهالى اصلى آن سرزمين ومهاجرين چه رابطه عميق و مستحكمى پديد مى‌آيد، مشروط به‌اين كه اهالى اصلى اين سرزمين، به مهاجرين پناه و يارى بدهند و ساير مسلمانان هم به اين سرزمين مهاجرت كنند، امّا اگر مسلمانى‌مهاجرت نكند، او حق هيچ نوع ولايتى و يا حقوق سياسى يا اقتصادى ندارد.

آرى تنها به عنوان اينكه مسلمان است اگر از برادران مسلمان خود، در امور دينى يارى خواست بايد يارى شود تا خطراتى كه او راصرفاً از جهت وابستگى دينى‌اش تهديد مى‌كند، دفع شود، ولى مصالح امّت اسلامى ساكن در دارالاسلام، مهمتر از هر چيزى است ولذا اگر مسلمانان براساس مصالح امّت، با دولت ديگر ميثاق و معاهده‌اى امضا نمايند، سپس مسلمانان ساكن در آن دولت در معرض‌فشارها وتنگناها قرار گيرند ومسلمانان را به يارى بخواهند، نبايد آن ميثاق نقض شود و با آن دولت وارد جنگ شد به گونه‌اى كه‌كيان امّت و دولت اسلامى در دارالاسلام در معرض خطر قرار گيرد.

در آيه ديگر خداوند مى‌فرمايد:

وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوْا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِن قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُواوَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ‌ [١].

«و براى كسانى است كه در اين سرا]/ سرزمين مدينة [و در سراى ايمان، پيش از مهاجران مسكن گزيدند و كسانى را كه به‌سويشان هجرت كنند دوست مى‌دارند، ودر دل خود نيازى به آنچه به مهاجران داده شده احساس نمى‌كنند، و آنها را بر خود مقدّم مى‌دارندهر چند خودشان بسيار نيازمند باشند، كسانيكه از بخل و حرص نفس خويش باز داشته‌اند رستگارانند.»

از اين آيه الهام مى‌گيريم كه بين اهالى بومى دارالاسلام و مهاجرين بايد يكنوع پيوند وهمبستگى روحى و درونى بوجود آيد، تاهسته اصلى امّت واحده‌اى كه مافوق همه امتيازات خونى، نژادى و قومى است، ايجاد شود. آرى پيوند خويشاوندى تنها در چارچوب‌امّت واحده مى‌تواند اعتبار و موقعيّت داشته باشد، زيرا در كتاب خدا «اولوالارحام» يعنى خويشاوندان نسبت به يكديگر سزاوارترند.

[١] سوره حشر، آيه ٩.