احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٢٩٩ - دهم - ترتيب
٢- اقوا اين است كه انسان اگر باسلام نماز، درود گفتن حقيقى را قصد كند جايز است مثل اينكه با سلام دادن، سلام به امامجماعت يامأمومين يادو فرشته موكّل خود را قصد كند، وهمچنين جايز است اين قصد را در خاطر خود بگذراند مثلًا نماز گزارمنفرد، وقتى كه السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ مىگويد آن دو فرشته را در ذهن خود مرور دهد، وامام جماعت هم آن دو فرشتهومأمومين را در ذهن خود در نظر بگيرد، ومأموم هم دوفرشته را باامام جماعت در ذهن خود مجسم كند و به آنان سلام دهد.
امّا وقتى نمازگزار السَّلَامُ عَلَينا وَعَلى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ مىگويد، مىتواند- اگر بخواهد- پيامبران وائمه طاهرين وفرشتگان موكّل رادر ذهن خود مرور دهد.
٣- مستحب است نماز گزار منفرد و امام جماعت در سلام پايانى، به طرف راستشاشاره كند، مأموم نيز با سلام به طرف راستشاشاره نمايد و اگر در سمت چپ او نماز گزارى باشد، با سلام ديگر به طرف چپش اشارهكند. همچنين براى مأموم مستحب است- چنانكه در حديث شريف آمده است- به قصد پاسخ به سلام امام جماعت، سلام سوّم هم بگويد.
دهم- ترتيب
١- از آنجا كه نماز عبادتى است با افعال مشخص وشكل وشيوه ويژه، بايد آن را باهمان شكل، ترتيب ونظمى كه در شريعت آمدهانجام داد وبه آن مقيد بود. بنابر اين مقدم ومؤخر كردن افعال نماز به دلخواه انسان نيست وبايد آن ترتيبى را كه در منابع شرعى آمدهواز سيره وعمل پيامبر خداصلى الله عليه وآله وائمه طاهرينعليهم السلام روايت شده، مراعات كرد.
٢- اگر نماز گزار ترتيب معيّن ياد شده را بهم بزند، چند حالت قابل تصور است كه باحكم خود بيان مىشود:
الف- اين كه عمداً ترتيب را بهم بزند كه نماز در اين صورت باطل است چه ترتيب در افعال نماز بهم خورده باشد يا در اقوال آن. (جزئيات اين مطلب در احكام شك ومبطلات نماز ان شاء اللَّه بيان مىشود.)
ب- اين كه سهواً ترتيب اركان را بهم بزند؛ مثل مقدم كردن دو سجده برركوع. در اين حالت هم نماز باطل است.
ج- اين كه سهواً ركن را بر غير ركن مقدم كند؛ مثل مقدم كردن ركوع برقرائت. در اين صورت چيزى براو نيست وبه نمازش ادامهدهد.
د- اين كه سهواً غير ركن را برركن مقدم نمايد؛ مثل مقدم كردن تشهد بر دوسجده يا مقدم