٢- نيز اگر زمين سراشيبى داشته باشد و امام در طرفى كه بلندتر است بايستد، در صورتيكه سراشيبى آن تدريجى باشد و بگونه‌اى‌زياد نباشد كه با مسطح بودن زمين در عرف منافات پيدا كند، اشكال ندارد.

٣- امّا بلندتر بودن جاى ايستادن مأموم نسبت به جاى امام اشكال ندارد مثل بام منزل و مغازه بگونه‌اى كه با وحدت جماعت‌منافات پيدا نكند.

٤- ولى ارتفاع خيلى زياد مثل نماز گزاردن در قلّه بلند و اقتدا كردن به امامى كه در درّه نماز مى‌خواند، يا نماز خواندن درساختمان خيلى بلند و اقتدا كردن به امامى كه در سطح زمين نماز مى‌خواند، بنابر احتياط بايد از آن اجتناب شود.

احكام جماعت‌

اوّل- قرائت‌

مأموم بايد همه اجزاى نماز اعمّ از افعال و اقوال را در جماعت بجا آورد مگر قرائت حمد وسوره در دوركعت اوّل را كه امام به‌نيابت از مأموم مى‌خواند. اين در صورتى است كه مأموم ركعت اوّل و دوّم خود را با ركعت اوّل يا دوّم امام بجا آورد امّا اگر اين دوركعت را با ركعت سوّم يا چهارم امام بجا آورد، بر مأموم واجب است كه حمد و سوره را خود قرائت كند.

جزئيات مسأله بشرح ذيل است:

١- بر مأموم واجب است قرائت را در دوركعت اوّل و دوّم نمازهايى كه با صداى بلند خوانده مى‌شود (مانند صبح و مغرب وعشا) ترك كند در صورتيكه صداى امام را هر چند غير واضح بشنود امّا اگر صداى امام را به طور كلّى حتّى همهمه آن را نشنودمستحب است حمد و سوره رابه طور آهسته بخواند.

٢- امّا در نمازهايى كه با صداى آهسته خوانده مى‌شود (ظهر و عصر)، احتياط مستحبّ آن است كه قرائت را ترك‌كند و مستحب است كه در آن هنگام به ذكر خدا و صلوات بر پيامبر

و آل اوعليهم السلام مشغول شود.

٣- امّا در دو ركعت سوم و چهارم، قرائت يا تسبيحات از مأموم ساقط نمى‌شود بلكه بر مأموم واجب است همچون حالت فرادى، قرائت يا تسبيحات را بجا آورد واحوط در نمازهايى كه با صداى بلند خوانده مى‌شود مانند عشا اين است كه دراين دو ركعت تسبيحات‌را بخواند و همچنين است ساير ذكرهاى واجب ومستحب نماز.