س: اگر ارزش كالا يا ملك سرمايه‌گذارى شده هر ساله افزايش واقعى پى درپى داشته باشد ولى در هر سال خمس آن را نداده‌باشد، آيا خمس چند برابر افزايش مى‌يابد، يا مى‌تواند قيمت بالا رفته روز كالا را محاسبه كند وخمس آن را بپردازد؟

ج: دادن خمس بنابر اقوى تنها به نسبت افزايش حقيقى و واقعى كالا كفايت مى‌كند ولى احوط، پرداختن خمس مضاعف و چند برابراست.

س: اگر سرمايه‌اى كه براى امرار معاش در نظر گرفته از بين برود مانند اينكه ماشين كرايه او كه با آن امرار معاش مى‌كند بسوزديا مغازه او ويران شود و يا سهام او در شركتها زيان ببيند و سپس در سال مالى سرمايه جديدى را آماده نمايد، آيا از بابت‌سرمايه قبل‌از جبران خسارت وارده خمس بدهد يا بعداز محاسبه خسارت و جبران آن؟

ج: اين مسئله سه صورت دارد:

اوّلًا: اگر سرمايه‌اى در همان سالى كه زيان ديده تهيه نمايد خمس بر او واجب نيست زيرا جبران خسارت از مؤنه است هرچند احتياط ايجاب مى‌كند كه جبران خسارت نگردد اگر تلف شده از تجارت ديگرى باشد.

ثانياً: اگر سرمايه اندكى تهيه نمايد كه چنانچه خمس آن را بپردازد، نمى‌تواند به كسب وكار بپردازد، خمس بر او واجب‌نيست.

ثالثاً: اگر سرمايه زيادى تهيه كند كه حتّى اگر خمس آن را هم بدهد مى‌تواند با باقيمانده كسب كند دراين صورت واجب است‌خمس آن را بدهد.

س: آيا انسان مى‌تواند با افرادى كه خمس نمى‌دهند رفت و آمد كند يا از اموال آنان استفاده نمايد، بويژه اينكه ازخويشاوندان باشد يا در خانه پدر خود، كه خمس نمى‌دهد سكونت داشته باشد؟

ج: اقوى جايز بودن موارد فوق است ولى اوْلى آن است كه هر سال مقدارى از مال خود را براى جبران اينگونه استفاده‌ها به عنوان‌خمس بپردازد.

س: آيا كسى‌كه تاكنون خمس نداده مى‌تواند مقدارى از مال خود را جدا كرده و خمس آن را بپردازد تا پاك شود و با آن پول‌به حجّ يا زيارت برود يا مهريه همسر خود را بپردازد؟

ج: جايز است، ولى بايد بقيّه ثروت خود را محاسبه كند و خمسى را كه بر او واجب است، بپردازد تا تمامى زندگى او با مال حلال، گوارا و پاك گردد.

س: ثروتى داشتم كه خمس به آن تعلّق گرفت ولى در پرداخت آن كوتاهى كردم، تا اينكه آن ثروت تلف شد. آيا من ضامن‌هستم؟

ج: بلى، خمس همانند ديگر حقوق در صورت كوتاهى كردن در تأديه آن ضمانت دارد.