بارديگر امتداد و افزايش مى‌يابد. پس زمانى كه مجموع طول سايه به پنج قدم رسيد (سه قدم اصلى در موقع زوال و دو قدم زياد شده‌بعداز زوال) آخر وقت فضيلت ظهر ونافله آن خواهد بود، و اگر مجموع طول سايه به هفت قدم رسيد (سه قدم اصلى درموقع زوال و چهار قدم جديد بعداز زوال) پايان وقت فضيلت نماز عصر و نافله آن خواهد بود.

اوقات نمازهاى مغرب و عشاء

١- وقت نمازهاى مغرب و عشاء، از غروب قرص خورشيد تا نيمه شب است.

٢- وقت اختصاصى مغرب، از اوّل وقت است تا موقعى كه به اندازه اداى سه ركعت نماز (در حضر و سفر) از اوّل وقت سپرى شود.

٣- امّا وقت اختصاصى عشا، به اندازه اداى نماز عشا از آخر وقت است، يعنى به اندازه چهار ركعت نماز براى حاضر و دو ركعت‌نماز براى مسافر.

امّا بين وقت اختصاصى مغرب (از اوّل وقت) و وقت اختصاصى عشا (از آخر وقت) وقت مشترك هر دواست ولى بايد نماز مغرب قبل از عشاء بجا آورده شود. آنچه گفتيم وقت اختيارى مغرب و عشا يعنى در غير حالات اضطرارى است.

٤- مغرب و عشا، وقت اضطرارى هم دارند كه تا طلوع فجر ادامه دارد. مضطرّ مانند كسى است كه خواب بر او غلبه كرده يا نمازرا فراموش كرده تا اينكه وقت از نيمه شب گذشته باشد يا مانند زن حائضى كه بعداز نيمه شب پاك مى‌شود. بهتر اين است كه شخص‌مضطرّ نه نيّت ادا كند و نه نيّت قضا.

٥- كسى كه به طور عمد نماز مغرب و عشا يا يكى از آن دو را تا بعداز نيمه شب به تأخير بيندازد، اقوا آن است كه وقت او تا طلوع‌فجر امتداد مى‌يابد ولى باز هم نه قصد ادا كند و نه قصد قضا. البتّه او از جهت اينكه نماز را عمداً به تأخير انداخته است، گنهكارمى‌باشد.

٦- وقت فضيلت نماز مغرب، از اوّل مغرب تا رفتن سرخى مغرب (شفق) مى‌باشد.

٧- وقت فضيلت نماز عشا، از وقت رفتن سرخى مغرب (شفق)، يعنى بعداز وقت فضيلت نماز مغرب تا سپرى شدن‌يك‌سوم شب است.

٨- اگر كسى از باب سهو، نماز عشا را قبل از مغرب و در وقت مشترك بجا آورد وبعد متوجّه اشتباهش شود، نماز او صحيح بوده‌و واجب است نماز مغرب را بعداز آن بجا آورد.

وقت نماز مغرب و عشا را چگونه تشخيص بدهيم؟

١- برخى از فقها مى‌گويند: مغرب با رفتن سرخى مشرق و منحرف شدن آن از سمت بالاى سر به سوى مغرب است. (سرخى‌مشرق، سرخى‌اى است كه در هنگام غروب خورشيد، در