احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٤٧٥ - استفتائات درباره خمس
مخارج زندگى (مؤنه) مىباشد.
س: در بعضى از كشورها پدران براى دختران خود جهيزيه- وسايل خانه- تهيه مىكنند تابه هنگام ازدواج به آنان هديه كنند آيا خمس بر آنان واجب مىشود در صورتيكه قبلاز ازدواج هنوز آن وسايل را به دخترخود منتقل نكرده باشند؟
همچنين آيا بر پس اندازى كه هر ساله به همين منظور در بانك ذخيره مىكنند، خمس تعلّق مىگيرد؟
ج: اگر اين وسايل جزء شؤون زندگى باشد، خمس بر آن واجب نيست چه خود اين وسايل را خريدارى كند يا مبلغ آن را براى خريد درآينده، پسانداز كند.
س: واضح است كه زمين كشاورزى يا باغ بهرهبردارى شده جزء سرمايهاى است كه خمس دارد ولى اگر كسى زمينى خريد وآن را اصلاح كرد آيا خمس قيمت زمين در هنگام خريد محاسبه مىشود يا قيمت زمين پس از اصلاح و بارورى؟
و اگر كسى باغى براى استراحت و گذراندن تعطيلات خود داشته باشد ولى گاهى بعضى از محصولات آن را به فروشبرساند، حكم آن چيست؟
ج: زمينى كه براى بهرهبردارى و كسب خريدارى مىشود، خمس قيمت فعلى آن واجب است نه قيمت خريد آن، همچنين در موردباغ. ولى باغ خريدارى شده براى گذراندن تعطيلات شخصى و ميوههاى آن كه به مصرف شخصى برسد، خمس ندارد امّا ميوههاىفروخته شده خمس دارد.
س: كسى زمين كشاورزى براى بهرهبردارى در اختيار دارد ولى طورى است كه اگر خمس آن را بپردازد، مخارج او تأميننمىشود، آيا خمس بر او واجب است؟
ج: خمس بر او واجب نيست.
س: اگر زمين يا ملكى جهت بهرهبردارى خريدارى كند و قيمت آن افزايش يابد. آيا بايد خمس قيمت افزوده را بدهد درحاليكه ا ن ملك را از سرمايهاى خريدارى كرده كه خمس به آن تعلّق نداشته است؟
ج: افزايش قيمت ممكن است كاذب باشد مانند اينكه تورّم در كشورى ٢٠ درصد باشد و ارزش ملك نيز بيست درصد افزايش يابد، درچنين وضعيتى خمس به آن تعلّق نمىگيرد زيرا در نتيجه او سودى را بدست نيآورده است.
ولى اگر ارزش ملك به طور حقيقى افزايش يابد، مثلًا قيمت آن ملك پنجاه درصد بالا رود و تورّم ٢٠ درصد باشد بايد خمس ٣٠ درصد افزايش قيمت را بدهد.