٥- بنابراين اكثر افراد بالغ براى آشنا شدن با احكام شريعت، از مجتهدان تقليد مى‌كنند و درزندگى خود به آنان اقتدا مى‌نمايند و آنان را پيشوا و رهبر خود قرار مى‌دهند و در همه شؤون‌زندگى به دنبال آنان حركت مى‌كنند.

با اين روش كه هم خرد آن را تأييد مى‌كند و هم فطرت، شخص مسلمان مى‌تواند اطمينان‌پيدا كند كه زندگى او به طور كلّى مطابق با شيوه و روش مطلوب اسلامى، سير مى‌كند.

احكام تقليد:

٦- اگر انسان بدون اجتهاد يا تقليد از مجتهد عمل كند، عمل او باطل مى‌باشد در صورتيكه‌موافق با حكم واقعى كه از او خواسته شده انجام نشده باشد، يا وظيفه او براساس نظر مجتهدى‌كه اكنون از او تقليد مى‌كند، مطابقت نداشته باشد.

٧- مشهور بين فقهاى قديم و جديد ما اين است كه تقليد ابتدائى‌ [١] از مجتهدى كه از دنيارفته جايز نيست.

اين نظر موافق احتياط است مخصوصاً در مسائلى كه گمان مى‌رود تحوّل فقه، عرصه‌هاى اجتهاد مجتهد زنده را نسبت به مجتهد مرحوم، متكامل‌تر و گسترده‌تر ساخته‌است.

اعلميّت:

٨- اقوى اين است كه تقليد از مجتهد اعلم واجب نيست بلكه اولى اين است از مجتهدى كه‌از نظر تقوا و علم و توانايى و كارآيى از همه برتر است تقليد شود.

٩- اقوى اين است كه عدول و انتقال از تقليد مجتهد زنده به تقليد از مجتهد زنده ديگرجايز است چه مجتهد دوّم اعلم باشد يا نباشد.

١٠- اگر مجتهدى كه از او تقليد مى‌كند، در مسأله خاصّى، فتوا [٢] نداشته باشد، جايزاست كه در آن مسأله به مجتهد ديگر رجوع كند.

راههاى شناخت مجتهد:

١١- انسان بايد قبل از تقليد كردن، درباره اجتهاد كسى كه مى‌خواهد از او تقليد كند، اطمينان پيدا نمايد و اين شناخت و اطمينان از راههاى زير بدست مى‌آيد:

[١] يعنى بعداز درگذشت‌او، از او تقليد كند امّا اگر قبل‌از درگذشت او، از او تقليد داشته باشد و اكنون بعداز وفات هم بخواهد به‌تقليد از او ادامه بدهد، اشكال ندارد.

[٢] منظور از فتوا، نظر فقهى‌اى است كه مجتهد آن را درباره مسأله خاصّى، از منابع اصلى شريعت، استنباط واستخراج مى‌كند.