احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٤٦٩ - مؤنه يا مخارج چيست؟
مخارج زندگى مىباشد و خمس بر او دراين موارد واجب نمىگردد.
٣- مؤنه يا مخارج زندگى آن است كه انسان عملًا آن را هزينه يا مورد استفاده خود قرار دهد. پس اگر خانهاى به ارث يا به وسيلهمشابهى به او برسد، قيمت آن خانه جزء مؤنه ساليانه بشمار نمىآيد، و همچنين اگر زندگى را بر خود سخت گيرد و صرفهجويىنمايد، باقيمانده آن از مؤنه بشمار نمىرود، و نيز اگر كسى مبلغى به او هديه نمايد، از مخارج زندگى و مؤنه حساب نمىشود.
٤- كسىكه براى مخارج خود پولى قرض كرده، مىتواند مقدار قرض را جزء مؤنه خود بشمار آورد.
٥- اگر بيش از نياز ساليانه خود، كالاى مصرفى خريدارى نمايد، چنانچه عادت عرف بر همين باشد، بگونهاى كه گفته شود جزءمخارج اوست، پس از مؤنه و مخارج حساب مىشود وخمس بر او نيست و در غير اينصورت، احتياط آن است كه خمس مقدار زايدرا پرداخت كند.
٦- اگر كسى از لوازم و زيور آلات خود بى نياز شود، خمس بر آن واجب نمىگردد. پس مرد ممكن است از اتومبيل خود و زن اززيور آلات خود در بزرگسالى بى نياز گردد، خُمس بر آن دو مورد واجب نمىشود.
٧- اگر مكلّف در ميان سال فوت كند، مؤنه او تا روز درگذشت محاسبه مىگردد و براى حساب خُمس او نبايد تا پايان سال مالىصبر كرد ..
٨- پرداخت قرض از مؤنه است، چه آن قرض براى سال جارى بوده يا سالهاى گذشته، وتفاوتى نيست ميان اينكه اين قرض براىنيازهاى واقعى او بوده يا خير، حتّى اگر قرض براى خريد نيازهاى سالهاى آينده وى باشد.
امّا اگر جايگزين قرض گرفته شده، موجود باشد، حكم خاص خود را دارد، پس اگر به آن اكنون و يا در آينده نزديك نياز داشتهباشد به طوريكه جزء مؤنه شناخته شود، از مؤنه است وگرنه از مؤنه حساب نمىشود.
٩- زيان و ضرر، از سود جبران مىگردد چه اين زيان از سرمايه باشد يا از ديگر املاك ومستغلات شخصى كه به آن نياز دارد ياقصد جبران و ترميم و اصلاح آن را دارد، ولى ضررى كه از دو مورد بالا نباشد، از سود جبران نمىشود. مثلًا اگر باغ يا كشتزارى داشتهباشد كه نياز به آن نداشته ولى سيل آن را ويران كرده است و فعلًا قصد اصلاح آن را هم ندارد، خسارت وارده از سود كسر نمىگردد ولىاگر آن را تعمير نمود، مخارج آن از مؤنه سالانه حساب مىشود، و همچنين اگر آن زمين وسيله امرار معاش او باشد، چنانچه بخواهدآن را اصلاح و تعمير كند، خسارت آن از مؤنه حساب مىگردد زيرا آن را دير يا زود بايد اصلاح كند.