٤- اگر بعداز گذشتن وقت نماز ظهر و عصر، بداند كه او فقط چهار ركعت خوانده ولى نمى‌داند كه به نيّت ظهر بوده است يا عصر، واجب است كه چهار ركعت ديگر به نيّت آنچه در ذمّه دارد قضا كند.

٥- اگر بعداز گذشتن وقت مغرب و عشا، بداند كه تنها يكى از آن دو را بجا آورده امّا نداند كه كدام يك بوده است، واجب است كه‌هر دو نماز را قضا كند.

چهارم- شك كثيرالشّك‌

كسى كه در نمازش زياد شك مى‌كند، كثيرالشّك ناميده مى‌شود و بر اوست كه به شكهاى خود اعتنا نكند امّا واقعاً بايد ديد كه‌كثرت شك چگونه تحقّق مى‌يابد وشخص چگونه كثيرالشّك مى‌شود؟

ملاك و معيار در تحقّق كثرت شك، عرف است. از نظر عرف گاهى اگر كسى در يك نماز سه بار شك كند يا در هر سه نماز يك‌بار شك كند، كثيرالشّك ناميده مى‌شود و چنانچه زياد شك كردن او به خاطر عوامل روانى و عصبى مانند ترس واضطراب و نگرانى وغضب و غيره باشد، بازهم كثيرالشّك است بشرطى كه در عرف، كثيرالشّك بر او صدق كند.

احكام كثيرالشّك بدين ترتيب است:

١- اگر در چيزى از نماز (شمار ركعتها يا اعمال و يا شرايط) شك كند، هر چند محل آن هم نگذشته باشد بنا را برانجام آن بگذارد مثل اينكه اگر در ركوع شك كند در حاليكه ايستاده است، بنا را بر انجام ركوع بگذارد.

٢- اگر شك كند در وقوع چيزى كه نماز را باطل مى‌كند بنا را بر عدم وقوع آن بگذارد (مثل اينكه اگر شك كند كه دوبار ركوع‌كرده است يا يكبار، بنا را بر زياد نشدن ركوع بگذارد.)

٣- اگر در شمار ركعتها شك كند، بنا را بر اكثر بگذارد اگر آن اكثر باطل كننده نماز نباشد (مثل شك بين سه و چهار در نمازچهار ركعتى كه بايد بنا را بر چهار بگذارد.) امّا اگر آن اكثر باطل كننده نماز باشد (مثل شك بين سه و پنج) بنا را برطرف اقل بگذارد.

٤- اگر تنها در عملى از اعمال نماز، زياد شك مى‌كند، او نسبت به همان عمل كثيرالشّك محسوب مى‌شود و نبايد به شكّش اعتناكند، پس اگر در عمل ديگر نماز شك پيدا كند بايدبه وظيفه شك عمل نمايد (مثل اينكه در سجده كثيرالشّك باشد امّا اكنون در ركوع شك كرده است، او بايد به وظيفه‌اش عمل‌كند پس اگر قبل‌از گذشتن از محل باشد، ركوع را بجا آورد و