احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٤٧٧ - استفتائات درباره خمس
س: چنانچه اوّل ماهمحرم را بعنوان سالمالى خمس قرار داده باشم سپسبخواهم اين زمان رابه اوّل ماه رمضان تغيير دهم آيا مىتوانم؟ با توجّه به اينكه اين تاريخ با انجام حسابهاى شخصى من بيشتر تناسب دارد، يا اگر سال قمرى هجرى داشته باشم و بخواهم آن را به سال شمسى يا ميلادى تغيير دهم، آيا جايز مىباشد؟
ج: بلى، جايز مىباشد، بدين ترتيب كه خمس منافع خود را در اوّل سال جديد بپردازيد سپس آن را بعنوان سال مالى خود قرار دهيد وهمچنين اگر بخواهيد سال قمرى را به شمسى يا بر عكس، تغيير دهيد در هر وقت كه بخواهيد سر سال جديد شما باشد، بايدخمس منافع قبلاز آن را پس از كسر مخارج بپردازيد و سپس آن وقت را سر سال جديد خود قرار دهيد.
س: صاحب مغازه تجارى يا كارخانه و نظاير آن اگر سال مالى او فرابرسد و نتواند حسابهاى خود را بدليل طلب وبدهكاريهاى زياد تنظيم كند، چگونه خمس اموال خود را بپردازد؟
ج: مىتواند مقدار خمس خود را بر آورد كند و حدس بزند و همان مقدار را پرداخت كند و بعد از آن كه حسابهاى خود را تنظيم نموداگر زياد شد خمس مازاد آن را نيز بپردازد و اگر كمتر بود از خمس خود آنچه زياد داده كسر كند.
س: اگر كسى حقوق شرعى خود را در طول زندگى نپرداخته است و اكنون مىخواهد خمس خود را بپردازد، چه بايد بكند؟
ج: بايد به ولىّ خمس مراجعه كند و پس از محاسبه، آن مقدار را كه مىداند بر ذمّه او است يك مرتبه يا به طور مرحلهاى و بهتدريج پس از قبول آن از سوى ولىّ خمس، بپردازد، و آنچه را مىداند كه خمس در آن نيست نپردازد، و در مورد شك مىتواند باولى خمس مصالحه نمايد يعنى قسمتى را بپردازد و قسمتى ديگر را ولىّ خمس ببخشد.
س: اگر مخارج فردى بيش از درآمد او باشد، آيا خمس بر او واجب است؟
ج: خير، خمس بر او واجب نيست اگر درآمد او نتواند مؤنه (مخارج) سال او را تأمين كند.
س: اگر كسى چنين بود، يعنى مخارج او بيش از درآمدش بود ولى ثروت زيادى كه پيشبينى نمىكرد، بدست آورد، آياخمس استفاده بدست آمده را بايد بپردازد؟
ج: بلى! مىتواند خمس را هم اكنون بپردازد يا اينكه از همين تاريخ سال مالى خود را حساب نمايد. و پس از پايان سال مالى خمسما بقى آن را بپردازد.
س: اگر كسى خمس خود را نداده باشد و بخواهد خمس املاك و اموال خود را بپردازد، آيا با قيمت خريد آنها راقيمتگذارى كند يا به قيمت روز؟
ج: اگر ارزش روز بيشتر باشد بايد قيمت روز را محاسبه كند.