٣- ميّت انسان قبل‌از غسل دادن او نجس است و همچنين اجزاى جدا شده در حال حيات‌انسان مثل دست قطع شده يا تكه گوشت جدا شده از او، بلكه حتّى جوش، دانه، بُن موها، پوسته‌هاى روى زخمها و پينه‌هاى روى زانو، همه آنها اگر از زنده يا از ميّت قبل‌از غسل دادن‌كَنده و جدا گردانده شود نجس مى‌باشد، امّا اگر جوشها و پوسته‌ها به طور خود بخود از بدن‌جدا شود و بيفتد پاك است.

٤- آن اجزائى كه روح به آنها ندميده و حسّ عصبى ندارد مانند: پشم، مو، كُرك، استخوان، شاخ، ناخن، چنگ، پَر، سُمّ، دندان، نيش، تخم، پنير مايه شيردان (انفحه) و شير در پستان پاك است و همچنين منقار و مانند آن.

٥- تخم مرغى كه از شكم مرغ مرده بيرون مى‌آيد اگر پوسته آن سِفت شده باشد به گونه‌اى‌كه در عرف آن را تخم مرغ كامل بگويند پاك است.

٦- در پاك بودن اجزاى يادشده فرق نيست بين اينكه حيوان حلال گوشت باشد يا حرام‌گوشت بشرط اينكه نجس‌العين نباشد.

٧- بايد اشاره شود كه ريشه و بُن موها كه از ميّت قبل‌از غسل دادن يا از بدن حيوان مرده‌جدا گردد نجس مى‌باشد.

٨- نافه مشك (كيسه پوستينى كه حاوى مشك است و از آهوى ختن جدامى‌شود) پاك است و اوْلى اين است كه از آنچه از آهوى مرده جدا مى‌شود اجتناب گردد. مشك به طور عموم پاك است مگر اينكه دانسته شود كه با خون آهو مخلوط شده است.

٥- خون‌

خون نجس آن خونى است كه از انسان و حيوانى كه خون جهنده دارد بيرون بريزد چه زنده‌باشد يا مرده امّا خون كك و پشه و مانند آن پاك است، ولى از خون جانورانى مانند ماهى كه‌جهنده نيست اوْلى آن است كه اجتناب شود همچنانكه از مرده آن نيز.

فروع مسأله به قرار ذيل است:

١- بعداز خارج شدن مقدار متعارف خون از حيوان حلال گوشت كه طبق موازين شرعى‌ذبح شده، خونهاى باقيمانده در گوشت يا عروق يا قلب و كبد، پاك و حلال است امّا خونى كه‌به جهت نفس كشيدن يا بيمارى يا به علّت اينكه سر حيوان در هنگام ذبح بالاتر از بدن او قرارداشته يا جهت ديگر، در جايى از بدن حيوان جمع شده، نجس است و شايسته است كه از هر