احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥٤٩ - با چه كسانى جهاد كنيم؟

فصل اوّل- مبارزه با چالشها

با چه كسانى جهاد كنيم؟

بر انسان واجب است كه با استفاده از نيرويى كه خدا به او داده، احكام دين را برپا بدارد، و در برابر هر كسى كه مانع او دراين راه‌شود مبارزه كند هر چند كه پدر و مادر او يا برادرانش يا همسر يا طايفه و يا قوم او باشد. در سطور ذيل اين شاخه‌هاى جهاد را شرح‌مى‌دهيم:

الف- پدر و مادر بين جهاد و احسان‌

كودك در آغوش خانواده‌اش تربيت مى‌شود، او خانواده را، زمينه آماده ومناسبى براى رشد استعدادها، شايستگى‌ها و تثبيت‌خصلتها و عادتهاى خود مى‌يابد، و از محيط خانواده است كه او زبان، فرهنگ و تجربيات تمدّن بشرى را فرامى‌گيرد. امّا هنگاميكه‌به بلوغ و سنّ رشد مى‌رسد وخداوند به او عقل و حكمت مى‌بخشد، افق‌هاى جديدى از زندگى بر روى او باز مى‌شود و چه‌بسا ممكن‌است به سوى يك رسالت اصلاحگرانه‌اى كه قبلًا در محيط خانواده براى او معهود نبوده است، دعوت شود، دراين جاست كه اوّلين‌فصل از مبارزه و كشمكش در زندگى او براى اصلاح ودگرگونى آغاز مى‌گردد، و او با معادله دشوارى مواجه مى‌شود؛ از يكسو احساس‌مى‌كند كه بايد نسبت به حقوق خانواده وفادار بماند، و از سوى ديگر اهداف، آرمانها و آموزه‌هاى نو او را به سوى خود مى‌خواند. قرآن كريم اين معادله را چنين حل مى‌كند:

قرآن فرزندان را به احسان و نيكى به والدين و آراسته شدن به بالاترين مراتب اخلاق در رفتار با آنان و آزار نرساندن به پدر و مادرحتّى با گفتن «افّ»، سفارش مى‌كند ولى از پرستش و تسليم مطلق در برابر آنان وشرك ورزيدن بواسطه آنان، و اطاعت ازآنان در آنچه مخالف مقرّرات دين باشد، به طور جدّى باز مى‌دارد، زيرا محور حركت انسان، علم و آگاهى است نه پيروى‌كوركورانه. خداوند دراين مورد يك مثال بسيار روشن از حضرت ابراهيم‌عليه السلام كه در برابر پدرش ايستادگى نمود نقل مى‌كند آنجا كه به‌پدرش گفت:

يَا أَبَتِ إِنِّي قَدْ جَاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ مَا لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِرَاطاً سَوِيّاً [١].