وجود داشته باشد. همچنين شوهر هم‌مى‌تواند همسرش را غسل دهد و زن هم ميتواند شوهرش را غسل دهد مخصوصاً در صورت فقدان مماثل و احتياط مستحب آن است‌كه در اين صورت، غسل دادن از روى لباس و بدون نظر به عورت انجام شود.

٧- براى محارم جايز است كه در صورت فقدان مماثل، محارم خود را غسل بدهند، مانند مادر كه پسرش را غسل مى‌دهد، يابرادر كه خواهرش را غسل مى‌دهد، و احتياط آن است كه در صورت وجود مماثل از اين عمل اجتناب كنند واگر غسل دادند، احوطآن است كه از روى لباس انجام شود.

٨- خنثى اگر محرم نداشته باشد جايز است كه هر يك از دو جنس زن يا مرد، او را از روى لباس غسل بدهد.

٩- اگر مماثل ميت، منحصر به اهل كتاب باشد، جايز است كه يكى از آنان در ابتدا غسل كند و بعد به غسل دادن ميت مسلمان‌بپردازد، و دراين مورد احوط آن است كه نيّت غسل ميت را مسلمانى كه دستور غسل مى‌دهد به عهده بگيرد و در صورت ضرورت، شخص مخالف در عقيده نيز مى‌تواند ميت مؤمن را غسل دهد.

١٠- در صورتيكه مماثل وجود نداشته باشد، غير مماثل مى‌تواند از روى لباس بر بدن ميت آب بريزد و سپس او را كفن كرده و دفن‌نمايد.

١١- علاوه بر مماثلت كه از آن سخن گفته شد، فقها شرط كرده‌اند كه شخص غسل دهنده، بالغ و عاقل و مؤمن و بر انجام دادن‌غسل به صورت صحيح قدرت داشته باشد. شرط بلوغ موافق احتياط است.

كسانى كه از غسل دادن استثنا شده‌اند:

١- شهيدى كه در راه خدا كشته شود، غسل ندارد، بلكه در لباسش كفن مى‌شود و سپس بر او نماز خوانده شده و به خاك سپرده‌مى‌شود، و تنها در صورتى كه لباس از تن او بيرون آورده شده باشد، كفن مى‌شود. جامه شهيد از بدنش بيرون آورده نمى‌شود مگركفش، و كمربند در صورتيكه از چرم باشد.

٢- از شرايط سقوط غسل از شهيد اين است كه در ميدان جنگ به شهادت رسيده باشد، اما اگر مسلمانان، پيكر او را وقتى تحويل‌گرفته باشند كه رمق حيات داشته و بعد جان داده است، غسل از او ساقط نمى‌شود و حكم ديگران را دارد.

٣- كسى كه با اجراى حدّ يا قصاص كشته مى‌شود، قبل از آن به او دستور داده مى‌شود كه غسل و كفن و حنوط انجام دهد و زمانى‌كه كشته شد، بر او نماز خوانده مى‌شود و سپس دفن مى‌گردد.