احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٤٦٨ - مؤنه يا مخارج چيست؟
مگر اينكه كالا اصولًابراى تجارت آماده شده باشد كه دراين صورت بين فروش و عدم فروش آن تفاوتى نيست وخمس مقدار افزايش يافته آن واجبمىگردد.
١٠- باغ و مزرعه، و مرغدارى و نظاير آن كه انسان گاهى براى استفاده شخصى خود موردبهرهبردارى قرار مىدهد، در مقدار افزايش يافته آن و مقدار ميوه وگوشتى كه خود استفاده مىكند، خمس واجب نمىگردد. ولى اگر آنرا براى كسب بهره و سرمايهگذارى در نظر گرفته باشد، هر نوع رشد و افزايش آن بعنوان فايده وبهره بشمار مىآيد و بايد خمس آن راپرداخت كند. و همچنين است اگر محصول باغ يا مزرعه شخصى او افزون بر نياز شخصى باشد و آن را به فروش رساند، بايد خمس آنرا بپردازد.
١١- اگر شخصى سرمايهگذارىهاى متعدّد و در زمينههاى مختلف داشته باشد (مثلًا در كشاورزى، صنعت و اقسامتجارت) سود مجموع اين سرمايهگذارىها مورد محاسبه قرار مىگيرد نه هر يك به طور جداگانه.
١٢- سرمايه از مؤنه و مخارج زندگى به شمار نمىرود، لذا خمس بر آن مترتّب مىگردد، مگر چيزى باشد كه انسان به وسيله آنامرار معاش مىكند مانند زمينى كه بر روى آن كشاورزى مىكند، يا اتومبيلى كه با آن كار مىكند يا دكانى كه در آن به كسب و تجارتمىپردازد به طوريكه اگر اين ابزارها را از دست بدهد، روزى ودرآمد او مختلّ مىگردد، در اينگونه موارد ظاهراً خمس به اينسرمايهها مترتّب نمىگردد زيرا از مؤنه و مخارج زندگى بشمار مىروند.
مؤنه يا مخارج چيست؟
١- مؤنه يا مخارج زندگى كه مشمول خمس نمىگردد عبارتند از:
الف- هزينههاى روزمرّه زندگى مردم چه ضرورى يا تجملاتى و يا خيرات وصدقات باشد.
ب- مالياتى كه توسّط دولت اخذ مىشود، كفّاره، ديه و مخارج پيشبينى نشده.
ج- نيازهاى انسان در زندگى مانند: خانه مسكونى، ملك براى استراحت وگذراندن اوقات فراغت، اتومبيل يا هر وسيله نقليهديگر.
د- مخارج ازدواج فرزندان، تحصيل آنان، و موارد مشابه حتّى اگر آن فرزندان ثروتمند باشند.
ه- مخارج سفر حجّ واجب يا مستحب.
٢- اگر شخصى نتواند خانه مسكونى، هزينه حجّ واجب، يا قيمت خودرو مورد نياز خود را تأمين كند يا توانايى پرداخت هزينهازدواج فرزندان خود را نداشته باشد و براى تأمين آنها بايد طى سالهاى متمادى درآمد خود را پسانداز كند، اقرب آن است كه آنپسانداز جزء مؤنه و