٤- اگر از روى سهو يا به گمان اينكه صدايى را كه مى‌شنود، صداى امام نيست، فاتحه و سوره را قرائت كند امّا بعد روشن شود كه‌آن صدا، صداى امام بوده است، نمازش باطل نمى‌شود.

٥- واجب است حمد و سوره در جماعت، با صداى آهسته خوانده شود اگرچه در نمازى باشد كه با صداى بلند خوانده مى‌شود، چه قرائت مستحبّ باشد (مانند دو ركعت اوّل در صورت نشنيدن صداى امام) يا واجب باشد (مثل اينكه يك‌ركعت يا دو ركعت از امام عقب باشد). و اگر مأموم از روى جهل يا فراموشى با صداى بلند بخواند، نمازش باطل نمى‌شود.

دوّم- متابعت در افعال از امام‌

جايز نيست مأموم در افعال نماز از امام پيشى بگيرد يا خيلى زياد عقب بماند بگونه‌اى كه هيئت و صورت جماعت از بين برودبلكه واجب است از امام متابعت نمايد و متابعت، وقتى تحقّق مى‌يابد كه عمل را مقارن و همزمان با امام و يا كمى بعدتر از امام‌انجام دهد.

جزئيات مسأله بشرح ذيل بيان مى‌شود:

١- اظهر اين است كه متابعت از امام شرط صحّت جماعت است. پس اگر بر امام پيشى بگيرد يا آنقدر عقب بماند كه صورت‌جماعت از بين برود، جماعت باطل، امّا نمازش ان شاء اللَّه صحيح است.

٢- اگر مأموم از روى سهو يا به گمان اينكه امام سر برداشته است، قبل‌از امام سر از سجده يا ركوع بردارد، واجب است بازگشته واز امام متابعت كند در صورتيكه امام همچنان در ركوع يا سجده باشد، و دراين صورت نماز مأموم صحيح است.

٣- اگر قبل‌از امام سر از ركوع يا سجده بردارد و سپس به متابعت از امام برگردد ولى قبل‌از آنكه مأموم به حدّ ركوع يا سجده برسد، امام سر از سجده يا ركوع بردارد، ظاهر اين است كه نمازش صحيح است ولى احتياط مستحبّى مقتضى است كه نماز را بعداز اتمام، اعاده نمايد.

٤- اگر دراين حالت از روى سهو يا به گمان اينكه به امام نمى‌رسد، به متابعت از امام بازنگردد، نمازش صحيح بوده و اعاده‌واجب نيست.

٥- اگر از روى عمد، قبل‌از امام سر از ركوع يا سجده بردارد جايز نيست به متابعت از امام بازگردد بلكه بايد منتظر امام بماند واگر در همين فرض، متابعت كرده و به ركوع يا سجده بازگردد، بنابر احتياط واجب نماز را تمام و سپس اعاده نمايد مگر اينكه اين‌حالت در يك سجده اتّفاق افتاده باشد و بازگشت به آن هم از روى سهو باشد.

٦- اگر سر از سجده بردارد و ببيند كه امام در سجده است، پس به خيال اينكه امام هنوز در سجده اوّل است، به قصد متابعت ازامام به سجده برگردد ولى روشن شود كه امام در سجده دوّم‌