احكام عبادات - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥١٩ - انفاق و صدقات در قرآن كريم
«كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مىكنند، همانند بذرى هستند كه هفت خوشه بروياند كه در هر خوشه يكصد دانه باشد وخداوند آن را براى هر كس بخواهد، دو يا چند برابر مىكند و خدا (از نظر قدرت و رحمت)، وسيع و (به همه چيز) داناست.»
انفاق در راه خدا نوعى سرمايهگذارى و بهره بردارى در زندگى دنيا و آخرت است ولى اين سرمايهگذارى و بهرهبردارى در معرضزيان و نابودى است اگر از آن درست نگهدارى و پاسدارى نشود و در برابر شهوت شهرتطلبى و مقام خواهى، مقاومت به عمل نيايد.
شخص مؤمن درپى انفاق خود، منّت نمىگذارد و آزار نمىرساند و از راه انفاق به اشباع شهوت شهرتخواهى و قدرتطلبى خودنمىپردازد بگونهاى كه بر فقير فخر بفروشد و خود را بالاتر از او بداند و به ناحقّ تكبّر و خودخواهى پيشه كند و براى خود طبقهمتمايزى در مقابل فقرا بسازد.
خداوند متعال مىفرمايد: الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنفَقُوا مَنّاً وَلَا أَذىً لَّهُمْ أَجْرُهُمْعِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ [١].
«كسانى كه اموال خود را در راه خود انفاق مىكنند، سپس به دنبال انفاقى كه كردهاند، منّت نمىگذارند و آزارى نمىرسانند. پاداشآنها نزد پروردگارشان است و نه ترسى دارند ونه غمگين مىشوند.»
سپس قرآن مجيد بر دشوار بودن اين شرط در انفاق، تأكيد مىكند زيرا تحقّق اين شرط نيازبه اين دارد كه انسان خود را در مقابل نفس امّاره كاملًا تمرين دهد و آماده كند و از شهوتهاى شيطانى به طور هميشگى جلوگيرى وپيشگيرى بعمل آورد.
خداوند مىفرمايد: قَوْلٌ مَّعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِّن صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذىً وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ [٢].
«گفتار پسنديده (در برابر نيازمندان) و عفو (و گذشت از خشونتهاى آنها)، از بخششى كه آزارى به دنبالداشته باشد بهتر است و خداوند، بىنياز و بردبار است.»
اگر شخصى بىنياز و ثروتمند، از مال خود به فقيران ندهد ولى با آنان نشست و برخاست كندو خود را يكى از آنها بداند و ا نان را برادر خود بشمارد و سلطهجويى نداشته باشد بلكه اگر اشتباهو خطايى از آنان سر بزند، مورد عفو و گذشت قرار دهد، در نزد خداوند به مراتب بهتر از اين است كه به انگيزه قدرتطلبى و تكبّر وذليل ساختن و مخدوش كردن كرامت انسانى آنان، به آنان صدقه بدهد و در ميان مردم حالت طبقاتى ايجاد كند.
قرآن كريم با تبيين اين انديشه، به مؤمنان هشدار مىدهد كه صدقاتشان ممكن است به طور كلّى نابود شود و بسوزد اگر آنان دراينصدد باشند كه از صدقه به عنوان يك وسيله براى سلطه بر
[١] سورة بقره، آيه ٢٦٢.
[٢] سوره بقره، آيه ٢٦٣.