١٦- اگر بداند كه يك نماز چهارركعتى از او فوت شده ولى نمى‌داند كه به طور مشخّص ظهر بوده يا عصر يا عشا كافى است كه‌بدون تعيين و به نيّت آنچه بر ذمّه اوست يك نماز چهارركعتى بجا آورد.

١٧- اگر بداند كه يك نماز از او فوت شده امّا مردّد بين پنج نماز باشد، چنانچه در حضر از او فوت شده، كافى است كه سه نماز (دو ركعتى و سه ركعتى و چهار ركعتى) به نيّت آنچه بر ذمّه اوست بجا آورد امّا اگر فوت شدن نماز در سفر بوده، كافى‌است يك نماز سه ركعتى و يك دوركعتى به نيّت آنچه بر ذمّه اوست بجا آورد.

١٨- مبادرت به قضا، واجب فورى نيست بلكه مادام‌العمر، وقت دارد مگر اينكه تأخير قضا به مسامحه و سهل‌انگارى نسبت به‌اداى تكليف منجر شود.

١٩- واجب نيست قضا را جلوتر از نماز ادا بجا آورد. پس جايز است كسى كه قضا بر او واجب است به نماز واجب حاضر مشغول‌شود اگرچه احتياط اين است كه قضا را بر نماز ادا مقدّم بدارد مخصوصاً در صورتيكه قضا مربوط به همان روز باشد، و لذا اگر قبل‌ازقضا به نماز حاضر شروع كند، مستحبّ است در صورت امكان، از ادا به قضا عدول كند.

٢٠- براى كسى كه بر او قضا واجب است، جايز است قبل‌از قضا، نوافل و نمازهاى مستحب را هم بجا آورد همانطور كه مى‌توان‌قبل‌از فريضه‌اى كه وقت آن فرارسيده، نوافل را بجا آورد.

٢١- تا زمانى كه انسان زنده است، نمى‌تواند در قضاى نمازهاى فوت شده خود نايب بگيرد هر چند يقين داشته باشد كه هيچوقت‌قدرت بر قضا پيدا نخواهد كرد.

٢٢- جايز است نمازهاى قضا را به جماعت بخواند چه امام هم قضا بخواند يا ادا و چه نمازهاى آنها باهم يكى باشد يا متفاوت.

٢٣- مستحب است كودك مميّز را به قضاى نمازهاى فوت شده‌اش تمرين وعادت بدهند همانطور كه مستحب است او را به نمازادا و بلكه به همه عبادتها عادت بدهند.

قضاى نمازهاى فوت شده پدر و مادر

١- بر پسر بزرگتر واجب است كه بعداز فوت پدر و مادر، نماز و روزه فوت شده آنها را قضاء كند در صورتيكه فوت آن عبادات ازروى معصيت نباشد بلكه به خاطر عذرى ترك شده و قضاى آن بر آنها واجب بوده ولى آنها نتوانسته بودند در زندگى خود بجا آورند. البتّه احتياط واجب اين است كه همه آنچه بر ذمّه پدر و مادر بوده قضا شود.

٢- اگر ميّت پسر نداشته باشد احوط اين است كه نزديكترين مرد از خانواده وبستگان او از هر طبقه‌اى از ورثه كه باشد، به طورواجب كفائى از طرف ميّت قضا كند و احوط اين است كه‌