بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٩١ - گفتار چهارم مقايسه«رجال الكشى» با ديگر منابع رجالى

است.[١] در معجم رجال الحديث، «الخثعمىّ» موجود در نسخه‌هاى رجال الطوسى، تحريف‌شده «الجعفىّ» دانسته شده و بر آن، شاهدهايى ذكر گرديده است.

يكى از اين شاهدها، آن كه: از ظاهر كلام علّامه حلّى استفاده مى‌شود كه عبارتش را از كلام شيخ طوسى در باب اصحاب امام باقر عليه السلام گرفته است؛ ولى با وجود اين، «الجعفىّ» آورده است. اين، خود، گوياى وجود اين توصيف در نسخه‌اى از رجال الطوسى است.

شاهد ديگر، آن كه: در رجال الطوسى‌اى كه به دست صاحب مجمع الرجال و نقد الرجال رسيده، توصيف «الجعفىّ» وجود دارد.[٢] بدين ترتيب، تعارضى ميان كلام‌هاى كشّى و نجاشى نخواهد بود.

نمونه ديگر اين تعارض، درباره مدّت عمر حمّاد بن عيسى است كه كشّى رحمه الله آن را هفتاد و اندى‌[٣] و نجاشى آن را نود و اندى، ذكر كرده است.[٤] برخى نيز (همانند: شيخ بهايى در الأربعين‌[٥] و طريحى در مجمع البحرين‌[٦]) مدّت عمر وى را هفتاد و اندى دانسته؛ ولى به كلام كشّى استناد نكرده‌اند. نسخه‌هاى رجال الكشّى نيز درباره مدّت عمر حمّاد بن عيسى، متفاوت‌اند.[٧] از اين رو، تعارض در مورد مذكور، مسلّم نيست.

لازم به ذكر است كه موارد ديگرى از اين گونه تعارض‌ها نيز ذكر شده‌اند كه اكنون مجال تحقيق آنها نيست.

گفتار چهارم: مقايسه «رجال الكشّى» با ديگر منابع رجالى‌

رجال الكشّى و ديگر منابع رجالى را از دو جهتِ: محتوا و اعتبار، مى‌توان مقايسه نمود.

[١]. الوجيزة فى الرجال، ج ٣٠( ش ١٩٤)

[٢]. معجم رجال الحديث، ج ٣، ص ١١٨ و ١١٩

[٣]. اختيار معرفة الرجال، ص ٣١٧

[٤]. رجال النجاشى، ص ١٤٣( ش ٣٧٠)

[٥]. اختيار معرفة الرجال، ص ٣١٧

[٦]. رجال النجاشى، ص ١٤٣( ش ٣٧٠)

[٧]. به نقل از: رسالة فى النجاشى، ص ٢٤١