بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٢٩ - گفتار پنجم «رجال الكشى» و اختيار(برگزيده) آن در طول تاريخ

قراينى كه [محقّق‌] شوشترى آنها را ذكر كرده است، كيفيّت و نوع تلخيص را كه شيخ طوسى در رجال الكشّى انجام داده، بيان مى‌كنند. البتّه بايد به اين موارد، عنوان «لوط بن يحيى ازدى» نيز اضافه شود؛ زيرا مرحوم شيخ در كتاب‌هايش رجال الطوسى و الفهرست)، به نقل از كشّى، وى را از اصحاب امام على عليه السلام ذكر كرده است- هرچند كه خود، آن را نپذيرفته و از غلطهاى كشّى دانسته و پدر لوط را از اصحاب امام على عليه السلام برشمرده است-، حال آن كه در رجال الكشّى موجود، اصلًا چنين عنوانى وجود ندارد و در ضمن شرح حال ديگران هم نيامده است.[١] صاحب قاموس الرجال، سپس براى اثبات اين كه رجال الكشّى موجود، همان اختيار الرجال شيخ طوسى است، دلايلى را به نقل از قُهپايى، بدين ترتيب آورده است:

دليل اوّل. در رجال الكشّى موجود، در عنوان «ابو يحيى جرجانى»، چنين آمده است:

و سنذكر بعض مصنّفاته؛ فإنّها ملاح ذكرناها نحن فى كتاب‌ الفهرست.[٢] قُهپايى، اين عبارت را از شيخ طوسى دانسته و وجود آن را در رجال الكشّىِ موجود، دليلى صريح بر تأليف شدن آن به وسيله شيخ طوسى شمرده است؛[٣] زيرا مؤلّف الفهرست، شيخ طوسى است.

[محقّق‌] شوشترى، در نقد اين دليل، مى‌گويد كه: قُهپايى چنين تصوّر نموده كه كتاب الفهرست، به الفهرست شيخ طوسى، منحصر است. از اين رو، جمله فوق را دليل بر مدّعاى خود دانسته است، حال آن كه بيشتر قدماى اصحاب، صاحب الفهرست بوده‌اند، هرچند كه بيشتر آنها (مانند: الفهرست ابو غالب زرارى) مختصر بوده است.[٤]

[١]. ر. ك: رجال الطوسى، ص ٨١( ش ٧٩٦)؛ الفهرست، ص ١٢٩( ش ٥٧٣)

[٢]. اختيار معرفة الرجال، ص ٥٣٣( ش ١٠١٦)

[٣]. مجمع الرجال، ج ١، ص ١١٤.

[٤]. نخستين كسى كه الفهرستِ تفصيلى نگاشته، ابن غضايرى است