بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٦٩ - شيوه هاى تأليف در دانش رجال

تعديل تأليف شده‌اند، تفاوت اساسى دارد. از اين رو، اين كتاب را بايد با فهرست مؤلّفان و كتاب‌ها، مقايسه كرد.

براى اين كار، اكنون امتيازات رجال النجاشى را نسبت به ساير فهرست‌هايى كه براى تأليفات شيعه نگاشته شده‌اند و نيز نسبت به ديگر منابع رجالى، به تفصيل مى‌آوريم:

١. كتاب‌هاى فهرست، بيان طبقه شخص و نيز جرح و تعديل او را بر عهده ندارند و تنها در مواردى معدود به اين نكات پرداخته‌اند؛ امّا رجال النجاشى در شرح حال‌ها، به اين دو نكته به عنوان مطالبى اساسى، توجّه كرده است.

٢. كتاب‌هاى رجالى‌اى كه بر اساس طبقاتْ تأليف شده‌اند، جز تعيين طبقه افراد، وظيفه اصلى ديگرى ندارند و در مواردى نادر است كه اطّلاعات ديگرى نيز ارائه مى‌كنند؛ امّا رجال النجاشى، در هر شرح حال، طبقه راويان را تعيين كرده است.

٣. در كتاب‌هاى رجال و برخى فهرست‌ها، «تصنيف»، ملاك كار نيست و چنانچه ملاك هم باشد، تنها تصنيف‌هايى را شامل مى‌شود كه خود مؤلّفان، اجازه روايت از آنها را داشته باشند؛ امّا رجال النجاشى در گزارش تصنيفات، حوزه وسيع‌ترى را ملاك كار خود قرار داده است، به طورى كه تمام مصنّفان شيعه و نيز مصنّفان غير شيعه‌اى را كه به نفع مذهب شيعه تأليف داشته‌اند، در بر مى‌گيرد.

٤. مصنّفاتى كه در رجال النجاشى نام برده شده‌اند، در حوزه يا موضوعى خاص و يا داراى نكته‌اى خاص نيستند؛ چرا كه نجاشى رحمه الله، تمام موضوعاتى را كه در نظرش به نحوى به شيعه مربوط بوده، در آن گنجانيده است.

٥. در رجال النجاشى، اسناد و طرق بسيارى وجود دارند كه در ساير كتاب‌هاى رجالى تا اين حد وجود ندارند. از اين رو بر اساس توثيق مشايخ نجاشى، عدّه بسيارى از اساتيد، تصحيح مى‌شوند. اين نظريّه در جاهاى ديگر نيز كاربرد دارد.

٦. غالب كتاب‌هاى رجالى، در مقام جرح و تعديل و يا مدح و ذم، براى بيان رأى خويش، تنها از الفاظ و مصطلحات خاصّ اين دو مقام استفاده مى‌كنند؛ امّا در