بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٦٢ - گفتار دوم مصادر«رجال النجاشى»

شيخ آقابزرگ تهرانى نيز همين عبارت را نقل كرده است.[١] اين عبارت، در اكثر نسخه‌هاى موجود از رجال النجاشى نيامده است. حتّى قُهپايى در مجمع الرجال نيز اين عبارت را از نجاشى نقل نكرده است.

البتّه در يكى از نسخه‌هاى چاپ سنگى رجال النجاشى، اين عبارت در حاشيه آمده است.[٢] نيز در چاپ دو جلدى رجال النجاشى (نشر بيروت)، عبارت استناد به الفهرست شيخ طوسى، از نسخه خطّى كتابخانه ملّى تبريز نقل شده است.[٣] آنچه به نظر مى‌رسد، اين كه: مصحّحان رجال النجاشى، كتاب دعائم الإسلام را كه شيخ طوسى آن را از تأليفات شيخ صدوق شمرده است، در حاشيه كتاب الفهرست مرحوم شيخ افزوده‌اند و سپس در نسخه‌بردارى‌ها، حاشيه داخل متن شده، كه سياق عبارت نيز شاهد همين است.

همچنين سيّد بحر العلوم ادّعا نموده كه مراد نجاشى از «بعض الأصحاب»- كه در بسيارى از موارد از وى نقل كرده- همان شيخ طوسى بوده است.[٤] مقابله رجال النجاشى و الفهرست شيخ طوسى در اين موارد، اين ادّعا را اثبات مى‌نمايد، چنان كه مقايسه شماره‌هاى: ١٤، ١٩ و ٢١ از رجال النجاشى، شاهد اين مدّعاست.

١٨. ذكر من روى‌ عن جعفر بن محمّد عليهما السلام من التابعين و من قاربهم (تأليف عبيد اللَّه بن عبد الكرم بن يزيد بن فروخ، مشهور به ابو زرعه رازى).

ابو زرعه (٢٠٠- ٢٦٤ ق)[٥] عامّى‌مذهب و از رجال‌شناسان مهمّ عصر خويش بوده‌

[١]. الذريعة، ج ٨، ص ١٩٧

[٢]. رجال النجاشى( چاپ افست)، ص ٢٧٦

[٣]. رجال النجاشى( چاپ بيروت)، ج ٢، ص ٣١٢( ش ١٠٥٠)

[٤]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٢، ص ٤٦

[٥]. تاريخ بغداد، ج ١٠، ص ٣٢٦