بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٦١ - گفتار دوم مصادر«رجال النجاشى»

او در جايى ديگر، به خلط وى در اسناد، اشاره كرده است.[١] نكته قابل توجّه، عدم ذكر نام كتاب الفهرست در ميان تأليفات وى است. نجاشى رحمه الله در اسناد بسيارى از كتاب‌ها، از ابن بطّه نقل كرده است.

١٦. الفهرست (تأليف ابو جعفر محمّد بن حسن بن احمد بن وليد قمى).

نجاشى رحمه الله در شرح حال اسماعيل بن جابر جعفى، با استناد به اين كتاب، كتابى را به وى نسبت داده است.[٢] او همچنين در موارد ديگرى‌[٣] بدون تصريح به نام كتاب، و در دو مورد، با تعبير «كان يقول ابن الوليد؛ ابن وليد چنين مى‌گفت» مطالبى را از ابن وليد (م ٣٤٣ ق) نقل نموده است.[٤] نجاشى رحمه الله در شرح حال ابن وليد،[٥] در فهرست تأليفات وى، از اين كتاب نام نبرده است، همچنان كه شيخ طوسى در شرح حال وى،[٦] از آن نام نبرده است.

١٧. الفهرست (تأليف ابو جعفر محمّد بن حسن طوسى).

شيخ طوسى (م ٤٦٠ ق) اين كتاب را قبل از تأليف شدن رجال النجاشى نگاشته است؛ چرا كه نجاشى رحمه الله در تأليفات شيخ طوسى، از آن با عنوان: فهرست كتب الشيعة و أسماء المصنّفين نام برده است.[٧] سيّد بحر العلوم نيز عبارتى را از رجال النجاشى نقل كرده كه در استناد به اين كتاب، تصريح دارد. اين عبارت، از شرح حال محمّد بن على بن بابويه نقل شده كه نجاشى رحمه الله نوشته است:

له كتب، منها: كتاب‌ دعائم الإسلام فى معرفة الحلال و الحرام‌ و هو فى فهرست الشيخ الطوسى.[٨]

[١]. رجال النجاشى، ص ١٣٠( ش ٣٣٣)

[٢]. رجال النجاشى، ص ٣٣( ش ٧١)

[٣]. براى نمونه، ر. ك: رجال النجاشى، ص ٣١٦( ش ٨٦٥) و ص ٣٧٢( ش ١٠١٩)

[٤]. رجال النجاشى، ص ٣٣٨( ش ٩٠٤) و ص ٣٤٨( ش ٩٣٩)

[٥]. رجال النجاشى، ص ٣٨٣( ش ١٠٤٢)

[٦]. الفهرست، ص ٤٤٢( ش ٧٠٩)

[٧]. رجال النجاشى، ص ٤٠٣( ش ١٠٦٨)

[٨]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٢، ص ٤٧