دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤١٢ - ٤/ ١ فاطمه، دختر پيامبر
فَضفاضا[١]، تَطفَحُ ضَفَّتَهُ، ولَأَصدَرَهُم بِطانا قَد خَثَرَ[٢] بِهِمُ الرَّيُّ، غَيرَ مُتَحَلٍّ بِطائِلٍ[٣] إلّا بِغَمرِ النّاهِلِ[٤] ورَدعِ سَورَةِ[٥] السّاغِبِ[٦]، ولَفُتِحَت عَلَيهِم بَرَكاتٌ مِنَ السَّماءِ وَالأَرضِ، وسَيَأخُذُهُمُ اللّهُ بِما كانوا يَكسِبونَ.
فَهَلُمَّ فَاسمَع، فَما عِشتَ أراكَ الدَّهرُ العَجَبَ، وإن تَعجَب بَعدَ الحادِثِ، فَما بالُهُم بِأَيِّ سَنَدٍ استَنَدوا أم بِأَيَّةِ عُروَةٍ تَمَسَّكوا؟ «لَبِئْسَ الْمَوْلى وَ لَبِئْسَ الْعَشِيرُ»[٧] و «بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلًا»[٨].
استَبدَلُوا الذُّنابى بِالقَوادِمِ، وَالحَرونَ[٩] بِالقاحِمِ[١٠]، وَالعَجُزَ بِالكاهِلِ[١١]، فَتَعسا لِقَومٍ «يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً»[١٢] «أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ»[١٣] «أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ»[١٤].
بيرون مىزد و گِل و لاى كنارهاش پيدا نمىشد و آنان را سيراب شده از آن بيرون مىآورد، به گونهاى كه از سيرابى، سنگين مىشدند؛ و خود از آن بهرهاى نمىگرفت، جز به مقدار آب نوشيدن [تشنه] براى سيراب شدن و [غذا خوردن] براى جلوگيرى از شدّت گرسنگى، و [در اين هنگام]، بر آنان، بركات [خداوند] از آسمان و زمين فرو مىريخت؛ ولى [به علّت كارشان]، خداوند، آنان را به خاطر آنچه انجام دادند، مؤاخذه خواهد كرد.
بيا و گوش كن! تا زندهاى، روزگار، چيزهاى شگفت را نشانت مىدهد، اگر چه پس از مرگ، شگفتزدهتر مىشوى. چگونه مىانديشند، به كدام پايهاى تكيه كردهاند، و به كدام دستاويز چنگ زدهاند؟ «وه، چه بد مولايى و چه بد دمسازى!» و «چه بد جانشينانى هستند براى ستمگران!».
دنبالهروان را به جاى پيشتازان گرفتند، چموش را جاى به كار كُشته، و دُم را به جاى شانه! واى بر قومى كه «مىپندارند كه كار شايسته انجام مىدهند». «به هوش باشيد كه آنان، فسادگراناند، ليكن نمىفهمند». «آيا كسى كه به سوى حقْ رهبرى مىكند، سزاوارتر است كه مورد پيروى قرار گيرد يا كسى كه راه نمىنمايد، مگر آن كه [خود] هدايت شود؟ شما را چه شده است؟ چگونه داورى مىكنند؟».
[١] الفَضْفاض: الكثير الواسع( لسان العرب: ج ٧ ص ٢٠٩« فضض»).
[٢] خثر: أي ثقل. يقال: خَثَرت نفسُه: أي غثت وثقلت واختلطت( لسان العرب: ج ٤ ص ٢٣٠« خثر»).
[٣] لم يَحْلَ منه بطائل: لا يتكلّم به إلّا في الجحد( الصحاح: ج ٥ ص ١٧٥٥« طول»).
[٤] الغمر: الماء الكثير، والناهل: الذي قد شرب وروي( لسان العرب: ج ٥ ص ٢٩« غمر» و ج ١١ ص ٦٨١« نهل»).
[٥] سَورة الخمر وغيرها: شدّتها( مجمع البحرين: ج ٢ ص ٩٠٦« سور»).
[٦] الساغب: الجائع( النهاية: ج ٢ ص ٣٧١« سغب»).
[٧] الحجّ: ١٣.
[٨] الكهف: ٥٠.
[٩] حرونٌ من خيلٍ حُرُنٍ: لا ينقاد، إذا اشتدّ به الجري وقف( لسان العرب: ج ١٣ ص ١١٠« حرن»).
[١٠] القاحم: الكبير الذي أقحمته السنّ، تراه قد هرم( لسان العرب: ج ١٢ ص ٤٦٢« قحم»).
[١١] الكاهل: مقدّم أعلى الظهر( النهاية: ج ٤ ص ٢١٤« كهل»).
[١٢] الكهف: ١٠٤.
[١٣] البقرة: ١٢.
[١٤] يونس: ٣٥.