گلشن اسرار

مقدّمه شارح

جلسه اوّل تعرِیف حکمت و مراتب درک حقِیقت

بِیان علت غائِی خلقت انسان

تعرِیف حکمت و بِیان مراحل نظرِی و وجدانِی آن

اختلاف عمِیق بِین فلاسفه و عرفاء در درک حقِیقت و وصول به آن

ادراک واقع به وسِیلۀ مکاشفات رحمانِی توسط کسِی که به طهارت رسِیده

نِیاز به استاد در تشخِیص صحت مکاشفه

اختلاف و اتحاد سالکِین در مکاشفات در صورت تساوِی و اختلاف رتبۀ آنها

اشکالات مرحوم حداد بر مطالب محِیِی الدِین دلِیل بر عدم کمال محِیِی الدِین است

حرکت سلوکِی انسان ِیک حرکت طولِی نِیست بلکه داِیرهاِی و بِیضِی شکل است

عصمت بسِیارِی از انبِیاء عصمت در مرتبۀ سرّ نبوده است

تفاوت فلسفه با عرفان

با برهان عقلِی مِیتوان تمام مکاشفات عرفانِی را اثبات کرد

جدا کردن فلسفه از عرفان غلط است

اختلاف در مقام اثبات موجب اختلاف در دِین واحد نمِیشود

خِیلِی از مسائلِی را که ابن سِینا مطرح کرده واقعِی بوده

اشتباه فلاسفه را نباِید به پاِی فلسفه گذاشت

جلسه دوم مقدّمه صدرالمتألهِین و بِیان هدف وِی از تألِیف اسفار

مقدمۀ مؤلّف اسفار

مطلوب و مسؤول حقِیقِی فقط ذات بارِی است

گفتگوِی علاّمه بحرالعلوم با نور علِی شاه و مجذوب شدن علاّمه به اِیشان

مسلمان شدن سِیصد نفر ِیهودِی توسط علاّمه بحرالعلوم

در لذّات حسِّی سعادت حقِیقِی وجود ندارد و حکاِیتِی در اِین مورد

سعادت حقِیقِی در اتصال به فِیض عالم بالاست

کمال انسان به حاق حقِیقت او بر مِیگردد نه به بدن و عوارضش

بِیان هدف مؤلّف از تألِیف کتاب اسفار

جلسه سوم هِیچکس از مواهب قرآن و ولاِیت اهل بِیت بِینِیاز نِیست

نقل اشکال به ملاصدرا در تألِیف اسفار و جواب آن

تنها علمِی که با نفس و ارتقاء نفس کار دارد، علم فلسفۀ محضه و عقلِیّه محضه است

آن فِیلسوف و حکِیمِی که دستش از ولاِیت کوتاه باشد با حِیوان هِیچ فرقِی ندارد

به وسِیلۀ فلسفه کشف صفات جمالِیّه و جلالِیّه مِیشود

هِیچ کس از مواهب قرآن و اهل بِیت و ولاِیت آنها بِی نِیاز نِیست

اشکال مرحوم قاضِی به مرحوم آشِیخ محمدحسِین کمپانِی در تدقِیق زِیاد در علم اصول

علاّمه طهرانِی تضلّع وجامعِیت سالکِی که واجد علوم عقلِی است بِیشتر ازدِیگران است

مرحوم حداد مِیفرمودند سالکِی که واجد اِین علوم باشد عجِیب مِیشود، عجِیب

بِیان اعلمِیّت توسط مرحوم علاّمه طهرانِی رضوان الله علِیه

از هر علمِی به مقدار حاجت باِید فرا گرفت نه بِیشتر

مطالعۀ حداقل ِیک دوره بحارالأنوار براِی هر فردِی، از الزم لوازم است

انسان بر اثر اتّصال به غِیب مِیتواند به حقِیقت دِین برسد

علوم عقلِیّۀ محض، همراه با عبادات قلبِیّه و بدنِیّه و ، انسان را به کمال مِیرسانند

نفس باِید بدن را به طرِیق صحِیح بکشاند نه به طرِیقِی که بدن مِیخواهد برود

جلسه چهارم ضررهاِی تدقِیق بِیش از حدّ در علم اصول و بِیارزشِی اجماع

علماِی سابق با ِیک کتاب اصولِی به اندازۀ معالم فتوِی مِیدادند

تدقِیقات بِیش از حدّ در علم اصول، باعث تغِیِیر مبناِی فقه شده

تنقِیح دقِیق کلام شرع در زمان القاء

هر چه در مسائل عقلِی بِیشتر تفکر کنِیم بهتر است چون عقل حدّ ِیقف ندارد

گلۀ ملاصدرا از ابناء زمانه خودش

خلق را تقلِیدشان بر باد داد اِی دو صد لعنت بر اِین تقلِید باد

بِی ارزشِی اجماع

باِید عتبه حرم امام رضا علِیه السّلام را بوسِید و دست از انانِیّت برداشت

اخلاص و حمِیّت مرحوم آِیه الله بروجردِی و حکاِیتِی در اِین مورد

کسِی که دنبال حق است مبنا را امام علِیه السّلام قرار مِیدهد

علاّمه طباطبائِی رضوان الله علِیه ِیکِی از فوائد تمدّن جدِید، منع از صوفِی کشِی است

کلام صدرالمتألّهِین در گذراندن پارهاِی از اوقات عمر در بررسِی نظرات حکماء

جلسه پنجم غاِیت و هدف حکمت متعالِیه، رسِیدن به حقِیقت توحِید و ولاِیت است

هدف از حکمت متعالِیه رسِیدن به واقعِیت است؛ ِیعنِی شناخت توحِید و امام علِیه السلام

تعرِیف عرفان و حکمت

شکوه و شکاِیت صدرالمتألّهِین از اندراس علم و اسرارش

اگر کسِی تمام اتفاقات را بداند به اندازۀ رِیگِی که در صحرا بِیندازِیم، علم ندارد

القاء علوم توحِیدِی توسط جذبۀ مرحوم انصارِی، به مرحوم بِیات

هوهوِیّت مرتبه نِیست بلکه باطن همۀ مراتب است

رسِیدن به گنجهاِی حقِیقت و معرفت نِیازمند مجاهدات نفسِی و عقلِی است

سفارش ملاصدرا، راجع به کتمان اسرار از نااهل

توسّل ملاصدرا به ائمه علِیهم السّلام براِی درِیافت حکمت

جلسه ششم اسفار أربعه حقِیقت و مقام هو هوِیّت و عماء

قوس نزول اختصاص به انسان ندارد بلکه براِی همه موجودات است

بِیان مقام هو هوِیت و حقِیقت وجود

اشاره به صلوات محِیِی الدِین و بِیان مقام عماء

دفاع از تشِیّعِ مولانا

براِی ظهور تعِیّنات نِیاز به روشناِیِی و بصر دارِیم

بِیان جلوهگرِی حضرت حق و مرآت بودن مخلوقات

توهِین ِیکِی از اساتِید لمعه، به شهِید اول، و گرفته شدن علمِ او توسط ِیک دروِیش

بِیان سفرِ من الخلق الِی الحق و من الحق الِی الخلق بالحق

خصوصِیات عارف کامل و بِیان مقام عماء

تفاوت مرحوم حدّاد با مرحوم علاّمه طهرانِی رضوان الله علِیهما در بروز حالات فنا

ِیگانگِی توحِید و ولاِیت

علّت تأدّب و احترام ائمه علِیهم السّلام به قرآن با اِینکه خودشان حقِیقت قرآن بودند

در مقام تکلِیف خود ائمه علِیه السّلام ملتزم به رعاِیت آداب بودند

علت جواز طواف نسبت به قبور ائمه علِیه السلام

براِی جواز طواف به قبر، فناء در اسماء و صفات شخص مزور کافِی است

جلسه هفتم بحثِی اجمالِی در توحِید افعالِی و ذاتِی

بِیان مراتب قبل از فناء در ذات

فعل متأثّر از صفت و صفت متأثّر از اراده و اراده متأثر از ذات است

تغِیِیر ذات به واسطۀ اوصاف و ملکات خود و بالعکس

دنِیا محلّ فعلِیّت و ظهور ذات است

تأثِیر پذِیرِی انسان از وقاِیعِی که در اطراف اوست

براِی رسِیدن به توحِید افعالِی باِید توحِید ذاتِی پِیدا شود

به هر مقدار که توحِید ذاتِی پِیدا شود به همان مقدار توحِید صفاتِی و افعالِی پِیدا مِیشود

وقتِی سالک توحِید افعالِی را مشاهده مِیکند من حِیث لاِیشعر توحِیدذاتِی را در مرتبۀ ضعِیفِی مِیفهمد

تعابِیر مختلف حکماء از اسفار اربعه

بِیان اشتباه مرحوم حکِیم قمشهاِی در تمِیِیز مقام نبِیّ از ولِی

جنّة الذات ِیا فناء ذاتِی

عکس علاّمه طباطبائِی رضوان الله علِیه، حکاِیت از فنا مِیکند

افرادِی که راه نرفته سالکند

خلط بِین مرتبۀ فناء افعالِی با فناء ذاتِی

جلسه هشتم مراتب و نشئات مختلف عالم وجود

حصول تدرِیجِی فناء ذاتِی

امکان سرعت در فناء ذاتِی

معناِی حکمت متعالِیّه

آنچه با برهان ثابت است عارف شهوداً وجدان مِیکند

اسفار اربعه ِیا حرکات چهارگانه کل نظام و عالم وجود، در مقام نشر

افاضۀ حِیات، علم و قدرت بر هر موجودِی توسط امام زمان علِیه السلام

مراتب چهارگانه عالم وجود در مقام نشر

کلام علاّمه طهرانِی رضوان الله علِیه در غلط بودن استناد امور به طبِیعت

هدِیۀ أمِیرالمؤمنِین علِیه السّلام به شاعرِی فقِیر که صفاِی دل داشت

بِیان «سِیر من الخلق الِی الحق» و اسماء جزئِیّه پروردگار که مرتبهاِی از مراتب وجود است

بِیان «سِیر من الحق فِی الخلق بالحق»

تأمل بعضِی از عرفا در سِیر «من الحق فِی الخلق بالحق»

در سِیر چهارم عارف قابلِیت تربِیت و دستگِیرِی پِیدا مِی کند

قضِیۀ لِیلة الهرِیر و سعۀ وجودِی حضرت علِی علِیه السلام

تفاوت عرفاء در سفر چهارم در مقدار حرکت عرضِی

جلسه نهم کلام محِیِیالدِّین در اول تعِیّن و آخر تنزّل بودنِ پِیامبر اکرم صلِّی الله علِیه و آله و سلّم

تفسِیر صلواتِ محِیِی الدِین، دربارۀ حضرت پِیغمبر صلِی الله علِیه و آله و سلم

وجود نورانِی پِیغمبر صلِّی الله علِیه و آله و سلّم سبب تنزّل فِیض وجود از مرتبۀ احدِیت به مرتبه واحدِیّت

معناِی واسطۀ فِیض بودن حضرت پِیغمبر صلِی الله علِیه واله وسلم

اراده، اوّلِین ظهور نفس براِی انجام عمل است

معناِی اولِین تعِیّن و آخرِین تنزّل بودن حضرت پِیغمبر صلِی الله علِیه و آله و سلم

معِیّت حضرت پِیغمبر صلِی الله علِیه و آله و سلم با تمام مراتب وجود

عمل، وجود نازلۀ انسان است

بِین ماده و مجرد اختلاف ماهوِی نِیست

اشارهاِی به ربط بِین حادث و قدِیم

اشارهاِی به حقِیقت وحِی

جلسه دهم راههاِی وصول سالک به حقِیقت هستِی و وجود مطلق

در سفر اول سالک باِید به جنبۀ ابتعاد وجودِی خودش پِی ببرد و آن را از بِین ببرد

سالک در وهلۀ اول باِید خود دِیدن و جز خود ندِیدن را، از بِین ببرد

در سفر اول سالک مِیخواهد خودش را به حقِیقت هستِی و آن وجود مطلق برساند

سفر اول در جنبۀ علمِی و نظرِی، همان شناخت حقِیقت هستِی است

فرق بِین عارف و حکِیم

کلِّیّت ابحاث فلسفِی

در فلسفه خطا نِیست، خطا در فِیلسوف است

تعرِیف فلسفه

علاّمه طباطبائِی رضوان الله علِیه وجود ذهنِی، ِیک نحوۀ وجود است

معاد جسمانِی با همِین بدن مادِی

بِیان خصوصِیّات سفر دوّم

پِیغام آِیه الله بروجردِی به علاّمه طباطبائِی، نسبت به تدرِیس فلسفه وجواب علاّمه، رضوان الله علِیهما

ملاقات آِیات عظام با آِیه الله سِید ابوالحسن اصفهانِی دربارۀ هجوم فلسفۀ غرب و مادِی گرِی

جلسه ِیازدهم مراتب کمالِی انبِیاء و عرفاء و علّت نِیاز جامعه به ولِیّ مطلق

نتِیجۀ سفر اول نشأت گرفتن عمل سالک است از سرچشمۀ وجود در مقام تشرِیع

تشرِیع و شرِیعت انبِیاء سلف بر اساس مقدار راهِی است که خود رفتهاند

شخصِی که زمام امور را به دست مِیگِیرد باِید به حقِ مطلق رسِیده باشد

علت نِیاز جامعه به ولِیّ مطلق

مراتب مختلف کمال در انبِیاء و عرفا و علامت عارف کامل

معجزات ظاهرِیّه براِی عوام است نه افرادِی که داراِی فکر و تعقّل هستند

امتحانات عجِیب خداوند از اولِیاء خودش

سفر دوم و خصوصِیات آن

کِیفِیّت اسفار أربعه به نظر صدرالمتألّهِین

سفر سوم و چهارم و خصوصِیات آنها

سرّ آوردنِ قِیدِ «من وجه» درعبارت ملاصدرا که فرمود «والرابع ِیقابل الثانِی من وجهٍ»

جلسه دوازدهم تعرِیف فلسفه و مراتب حکمت

تعرِیف فلسفه

براِی شناخت حقِیقت همۀ موجودات باِید با حقِیقت هستِی متّحد شد

خلط ملاصدرا و حاجِی، بِین دو جنبۀ تصوّرِی و تصدِیقِی علمِی و بِین تبدّل جوهرِی

سرّ تقِیّد فلسفه به طاقت بشرِی

تعرِیف فلسفه به بِیان صحِیح

علم حضورِی عبارت است از حضور الشِیء عند النفس

براِی قضاوت و تربِیت افراد انسان باِید خود را به جاِی آنها بگذارد

مفاد و معناِی الحکمة صِیرورة الانسان عالماً عقلِیاً مشابهاً للعالم العِینِی

مقام صلوح در سفر چهارم براِی سالک محقّق مِیشود

جلسه سِیزدهم مقاِیسه تعرِیف فلسفه در اسفار با هداِیه اثِیرِیّه

فلسفه عبارت است از انتقاش صور حقِیقِی اشِیاء در ذهن به وسِیله برهان نه گمان و تقلِید

در اصول عقاِید نمِیتوان به اخبار آحاد تمسّک کرد

در تعارض ادلّه، مسألۀ افقهِیّت مهمتر از وثاقت و امور دِیگر است

تعرِیف فلسفه توسط ملاصدرا در کتاب « الهداِیة» بهتر از تعرِیف فلسفه در کتاب اسفار است

تعرِیفِی اجمالِی از حکمت نظرِی و حکمت عملِی

فلسفه موجب استکمال نفس انسانِی نِیست

توضِیحِی پِیرامون قِید علِی حسب الطاقة البشرِیة در تعرِیف حکمت

بِیان فناء سالک در فعل و صفت و اسم

عارف به واسطه تعِیّن پِیدا کردن به عِینِیّت اشِیاء تشبّه به إله حقِیقِی مِیِیابد

توضِیحِی پِیرامون مقام اجمال و تفصِیل

اشاره ابن فارض به مقام هوهوِیّت و تعِیّن در اشعارش

جلسه چهاردهم مراتب اعطاء حکم، توسط پروردگار

بقِیّۀ اشکال به ملاصدرا در تعرِیف فلسفه

غاِیت نباِید در تعرِیف آورده شود

تعرِیف فلسفه در کتاب الهداِیة

تفسِیر آِیۀ ربّ هَب لِی حُکمًا و ألحقنِی بالصّالِحِین

مراتب اعطاء حکم، توسط خداوند

به مقدار حرکت به سوِی کمال، حکم در انسان قرار مِی گِیرد

توضِیح و تقرِیرِی دِیگر از حکمت نظرِی و عملِی

کلام صدرالمتألّهِین در تعرِیف فلسفه و حکمت نظرِی و عملِی

تعرِیف حکمت عملِی در کتاب « الهداِیة»

جلسه پانزدهم بحثِی در حقِیقت عالم جسم و جسمانِیّات

اشکال به ملاصدرا که عالم ماده و جسمانِیات را ظلمت مِیدانند

دنِیا عبارت است از ابتعاد از پروردگار و تعلّق پِیدا کردن به کثرات

انتقاد به شِیخ بهائِی در شعر « مدح دنِیا، کِی کند خِیر الأنام»

مرز جغرافِیاِیِی در اسلام نِیست

تفسِیر آِیاتِی از سوره «التِیّن»

استناد صدرالمتألّهِین به آِیات و رواِیاتِی در باب حکمت نظرِی و عملِی

فهرست تألِیفات

گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٤٥ - جلسه سِیزدهم مقاِیسه تعرِیف فلسفه در اسفار با هداِیه اثِیرِیّه

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة