گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١٤٩ - فعل متأثّر از صفت و صفت متأثّر از اراده و اراده متأثر از ذات است

بسم الله الرّحمن الرّحِیم

بِیان مراتب قبل از فناء در ذات

در سفر سلوکِی انسان به سوِی پروردگار، سفرِ «من‌الخلق الِی‌الحق»، نهاِیت اِین سفر، مقام فناء خواهد بود. آن‌طورِی که ذکر کرده‌اند قبل از فناءِ وجود، در همان حقِیقت بسِیطه که از آن بنا بر اصطلاح عرفاء، به عالم عماء تعبِیر آوردِیم که اِین مقام، مقام عدم تجلِّی ذات است و مقام کِینونِیّت ذات، بدون تجلِّی در مظاهر است و مقام اندکاک که اندکاک جمِیع صفات، اسماء و افعال و ذوات و تعِینات است به نحوِی که دِیگر هِیچ‌گونه اثرِی از وجودِ شخص باقِی نمِی‌ماند. قبل از رسِیدن به اِین مقام مراتبِی را به عنوان مقدمه ذکر کرده‌اند، در مرتبه اول توحِید افعالِی است ِیا به عبارت دِیگر فناء افعالِی، در مرتبه بالاتر توحِید صفاتِی ِیا فناء صفاتِی و در مرتبه سوم توحِید اسمائِی ِیا فناء اسمائِی مِی‌باشد و اِین سه را در رتبۀ متقدّم بر هم آورده‌اند و آن رتبه بالا، عبارت از همان فناء ذات است.

فعل متأثّر از صفت و صفت متأثّر از اراده و اراده متأثر از ذات است

در اِینجا اِین مسأله مطرح مِی‌شود که اگر فعل را، مستقل به تعِیّن و به شِیئِیّت و حِیثِیّت ندانِیم بلکه فعل را متأثّر از صفت بدانِیم که در انسان همِین‌طور هم هست، ِیعنِی فعل، خودش فِی حدّ نفسه استقلال ندارد مگر اِینکه متأثّر از صفاتِی از صفات انسان باشد که خود آن صفت، متأثّر از اراده و مشِیّت است که او هم صفتِی از صفات انسان است و او از ذات و نفس و حاق نفس، متأثر است. چنانچه