گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٩٤ - استناد صدرالمتألّهِین به آِیات و رواِیاتِی در باب حکمت نظرِی و عملِی

مِی‌آئِید از او سؤال مِی‌کنِید که آقا شما چه غذاِیِی را دوست دارِید؟ آن غذاِیِی را که دوست دارد براِیش طبخ مِی‌کنِید. اِین صالح مِی‌شود. اوّلِی براِی مهمان خوب است و سِیر هم شده است. اگر کلم هم در مقابل مِیهمان بگذارِید خوب است و براِی سلامتِی او مفِید مِی‌باشد، ولِی در هر صورت صالحش اِین است که سؤال کنِید و ببِینِید که خود مهمان چه دوست دارد؛ اِین عمل، صالح مِی‌شود. در قرآن نِیز به عمل صالح اشاره شده است: (وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ) صالح ِیعنِی شاِیسته که از عمل خوب، ِیک مرتبه بالاتر است. إشارة الِی تمام الحکمة العملِیّة و للاشعار بأن المعتبر من کمال القوة العملِیّة ما به نظام المعاش و نجاة المعاد «اشاره به تمام حکمت عملِیّه است که حکمت عملِیّه در وجود او به مرحلۀ تمام برسد و به جهت اشعار به اِینکه آنچه از کمال قوت عملِیّه که نظام دنِیا و نجات عقبِی براِی انسان تحصِیل شود معتبر است» انسان در اِین دنِیا چه کار کند که به بهترِین نحو و به احسن وجه زندگِی کند؟ نه اِینکه مرفّه باشد بلکه زندگِی او زندگِی‌اِی باشد که داراِی راحتِی فکر، و خِیال کمتر باشد و آرامش بِیشترِی را تأمِین کند. اِین به بهترِین نحو در اِین دنِیا زندگِی کردن مِی‌شود. آرامش انسان بِیشتر باشد، نه اِینکه بِیشتر پول داشته باشد. و همِین‌طور عقباِی او هم نجات پِیدا کند و از افرادِی باشد که در آنجا سعادتمند هستند. اِین کمال حکمت عملِیه مِی‌شود. بنابراِین در حکمت عملِیه، آنچه را که ما مِی‌خواهِیم سه چِیز است:

اوّل: تدبِیر منزل است که از نقطه نظر منزل بتواند ِیک نظامِی ‌به وجود بِیاورد. چون انسان بالأخره باِید اهل زندگِی اجتماعِی باشد.

دوم: سِیاست مُدن است که بتواند سِیاست کند.

سوم: اخلاق شخصِی است که مربوط به معاد مِی‌شود. اِین سه مسأله در حکمت عملِی گنجانده شده است.