گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٨٢ - گلۀ ملاصدرا از ابناء زمانه خودش

ولِی آِیا اِین چِیزها درست است و صحِیح است؟! منظور از دقّت بِیش از حدّ در مسائل شرعِی اِین است.

هر چه در مسائل عقلِی بِیشتر تفکر کنِیم بهتر است چون عقل حدّ ِیقف ندارد

ولِی در مسائل عقلِی شما هر چه بِیشتر تفکّر کنِید بهتر است. چون عقل حدِّ ِیقفِی ندارد. ما در مسأله عقل، تقلِید را کنار مِی‌گذارِیم، منقول را کنار مِی‌گذارِیم. مِی‌خواهِیم ببِینِیم خودمان با دستاوردهاِیِی که از تجربِیّات خودمان و از مشاهدات خودمان و از مقدّمات اولِیّه و بدِیهِیّه‌اِی که به دست مِی‌آورِیم به چه نتاِیج نظرِی مِی‌رسِیم. لذا در اِینجا هر چه بِیشتر دقّت کنِیم جا دارد. باِید ببِینِیم هدفِی که از اِین علم است آن هدف چِیست و چه نتِیجه‌اِی از آن گرفته مِی‌شود، مثل اِینکه شما در مسائلِ طبابت بگوئِید که نه آقا نِیازِی نِیست هر چه که خواندِیم به همان عمل مِی‌کنِیم، نه! در مسأله طبابت هر چه بِیشتر شما فکر کنِید و هر چه بِیشتر تجربه کنِید به ِیک نتاِیج بهترِی مِی‌رسِید و نمِی‌توانِید بگوئِید اِین‌طور است. لذا به طور کلِّی در هر علمِی و هر فنِی برحسب نِیازِی که انسان از او دارد و بر حسب هدف و غاِیتِی که از او طلب مِی‌کند مسأله تفاوت پِیدا مِی‌کند.“

گلۀ ملاصدرا از ابناء زمانه خودش

در بحث امروز مرحوم صدرالمتألّهِین خِیلِی از ابناء زمان، گِله دارد. به طور کلِّی اِین ِیک مسأله عجِیبِی است و ِیک مطلبِی که از زمان‌هاِی سابق اِین مسأله وجود داشته، ِیعنِی معمولٌ ‌بها بوده و همِین‌طور کشِیده شده تا زمان پِیغمبر الِی زماننا هذا و بعد هم به همِین منوال خواهد بود. و آن، اِین است که مردم همِیشه دچارِ معضلۀ تقلِید هستند.

و اِین واقعاً تأسف‌آور است که قضِیۀ تقلِید، اُنس انسان و اُنس نفس، با مطالب و مسائلِی که از گذشته به مِیراث برده، چگونه است که نمِی‌تواند با مسائل جدِید، خودش را وفق بدهد و اِین ِیک معضله‌اِی است. البتّه به نظر مِی‌رسد که اِین قضِیه الآن ِیک مقدار تفاوت پِیدا کرده است. و اِین مسأله از اوّل بوده. شما در آِیات قرآن و در تارِیخ نگاه کنِید هر پِیغمبرِی که آمده است اصلاً به او نمِی‌گفتند که