گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٧ - اختلاف و اتحاد سالکِین در مکاشفات در صورت تساوِی و اختلاف رتبۀ آنها

مرحلۀ اَشدّ و تجرد بِیشتر، به نحوۀ دِیگرِی باشد.“

بله، آنچه که او در اِین مرحله دِیده است صحِیح است، اما نفِی مرحلۀ دِیگر، اشتباه است و ما حتِّی در عبارات بزرگان هم اِین مسائل را مِی‌بِینِیم.

”حتِّی مرحوم صدرالمتألّهِین که شخص بزرگِی بود و در مقام عقل و شهود، مراتبِی داشت و واقعاً از مفاخر شِیعه و مفاخر عالم اسلام است و واقعاً شخص مهذَّب و داراِی مقامات است و مرد بِی‌هواِیِی است اما به اِیشان، عارف نمِی‌توانِیم بگوئِیم.“

آن‌ وقت اِیشان، مشاهدات و کشفِیّات خودش را، در سلک استدلال داخل مِی‌کند و بر آن اساس، استدلال خودش را قرار مِی‌دهد. اما آنچه را که اِیشان مشاهده کرده‌اند و بر آن اساس ذهنِیّت خودشان را ترتِیب داده‌اند تا اِینکه به اِین نحو، استدلال کنند آِیا آن مکاشفه به نحو أتم بوده و ِیا آن مکاشفه به نحو تامّ بوده است؟

مکاشفۀ أتم، تامّ، ناقص و أنقص دارِیم که همه اِینها مراتبِ مکاشفۀ شهود است. لذا خِیلِی مهم است که انسان شهودِی داشته باشد و بر اساس آن شهود، ذهنِیّت خودش را به نحوِی ترتِیب بدهد که بتواند از نقطۀ نظر اثبات، مقدّمات و براهِینِ مثبِته بِیاورد و ِیا اِینکه در مرحلۀ وسط قرار گرفته است و بر اِین اساس مِی‌خواهد براهِین بِیاورد. لذا شما مِی‌بِینِید که در خِیلِی از بحث‌ها مثل بحثِ معاد جسمانِی و عِینِیّت صفات با ذات و بقاء عِین ثابت و عدم آن، مسأله تفاوت پِیدا مِی‌کند و همه‌اش صحِیح است و ما نمِی‌توانِیم ردّ کنِیم. مکاشفات اِیشان همه درست و به جاِی خود، ولِی صحبت در اِین است که آِیا اِیشان آخَر خط را دِیده‌اند ِیا اِینکه هنوز در ابتداء بوده‌اند. کسِی که به مرتبۀ چهارم از ِیک نردبان مِی‌رسد مِی‌تواند بگوِید من الآن بالاِی نردبان هستم. ِیک وقت مِی‌گوِید من آخر نردبانم و ‌ِیک وقت مِی‌گوِید من وسط نردبانم.

سؤال: ”آخر خط، همان کشفِ همۀ حجاب‌هاست؟“

جواب: ”سِیر عرضِی، تمامِیّت ظهورِ حق در همۀ انواع و اقسام ظهورات به