گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١٨٩ - معناِی اولِین تعِیّن و آخرِین تنزّل بودن حضرت پِیغمبر صلِی الله علِیه و آله و سلم

پس پِیغمبر اکرم صلِّی الله علِیه و آله و سلّم، از جهت وجه ‌الربِی اوّلِین تعِیّن مِی‌شود، از نظر انتسابش و ربطش و نسبتش با پروردگار اولِین تعِیّن مِی‌شود، ِیعنِی اولِین مخلوق، و اولِین معلول. ولِی از نظر ارتباط با آن صورِی که در اِین عالم به وجود آمده است آخرِین تنزّلات مِی‌شود، ِیعنِی اِین پِیغمبر از اولِین تعِیّنات گرفته تا آخرِین تنزّلات نوع انسانِی پاِیِین آمده است. حقِیقت نورانِی اوـ نه جسمانِی او، جسمانِی او هزار و چهارصد سال پِیش به وجود آمده است ـ عبارت است از ارتباط بِین مبدأ و بِین معاد، ارتباط بِین مبدأ و آخرِین نقطه نزول.

بنابراِین در وجود پِیغمبر اکرم است که همه موجودات تعِیّن و ظهور پِیدا مِی‌کنند. موجوداتِی که مانند ملائکه مقرب و روح‌الأمِین و جبرئِیل و امثالهم باشند آنها از وجود پِیغمبر تعِیّن پِیدا مِی‌کنند، موجودات اظلم‌ العوالم مانند انسان که نفس او به همِین نشئۀ مادِی تعلق گرفته است تعلق اِینها هم از وجود پِیغمبر تعِیّن پِیدا مِی‌کنند، پس همۀ عالم ممکنات در تحت وجود نورانِی پِیغمبر اکرم هستند علِی حسب مراتبهم.

پِیغمبر اکرم به آن حقِیقت نورانِیّت خودش داراِی مراتبِی هست و وقتِی وجود ولاِیت نورانِی پِیغمبر، تبدِیل به وجود مادِی بشود، باِید سنخِیّت داشته باشد و پِیغمبر، واسطه درست مِی‌کند و آن واسطه، واسطه درست مِی‌کند.

غِیر از پِیغمبر اکرم دِیگر تعِیّنِی وجود ندارد. آنجا مقام، مقام ذات است وگرنه، آنجا واسطه معنا ندارد.

صحبت ما در اِین است که در مقام ذات، اصلا خلق و ربّ معنا ندارد؛ آن مقام، مقام هوهوِیّت است. بحث ما در عالم کثرت است، ِیعنِی از آنجاِیِی که مِی‌خواهد کثرت به وجود بِیاِید آنجاِیِی که اصلا علت و معلولِیّت مِی‌خواهد مفهوم پِیدا کند و آنجائِی که خالقِیّت و مخلوقِیّت مِی‌خواهد مفهوم پِیدا کند همه اِینها زِیر چتر پِیغمبر اکرم است، ِیعنِی آن اولِین تعِیّن، اولِین معلول، اولِین مخلوق، اولِین