گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٦٥ - بقِیّۀ اشکال به ملاصدرا در تعرِیف فلسفه

بسم الله الرّحمن الرّحِیم

بقِیّۀ اشکال به ملاصدرا در تعرِیف فلسفه

ممکن است به نظر آِید که منظور از استکمال در عبارت«ان الفلسفة استکمال النفس» استکمال جنبۀ تعقّل نفس است نه جنبۀ شهودِی، لکن با توجّه به استشهاد اِیشان مطلب اِین‌گونه به نظر نمِی‌آِید زِیرا در تأِیِید اِین مطلب استشهاد مِی‌کنند به کلام پِیغمبر اکرم صلِی الله علِیه و آله و سلم که مِی‌فرماِید: «ربّ ارنِی الاشِیاء کما هِی»[١] ِیا حضرت ابراهِیم علِیه السّلام (رَبِّ هَبْ لِي حُكْمًا)[٢] حکماً را، در اِینجا به معناِی تصدِیقِ وجودِ اشِیاء مِی‌گِیرند نه به معناِی حضور عِینِی اشِیاء و اِین خلاف است. حضرت ابراهِیم که مِی‌فرماِید: (رَبِّ هَبْ لِي حُكْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ)[٣] کسانِی که به مقام عِینِیّت اشِیاء رسِیده‌اند، ِیعنِی نظام هستِی و نظام وجود به نحو أتمّ و أکمل در وجود آنها عِینِیّت پِیدا کرد‌ه است (أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ). وگر نه همِین مقدار که بدانِیم مِن باب مثال اِین حِیوان، جنس ِیا فصلش چِیست، مرتبۀ

[١]ـ دعاء امِیر المؤمنِین علِیهالسلام با شرح آن به قلم حاج ملا محمّد جعفر کبوتر آهنگِی که در کتاب کوچک جِیبِی طبع شده است.

[٢]ـ سوره الشّعراء (٢٦) صدر آِیه ٨٣.

[٣]ـ سوره الشّعراء (٢٦) آِیه ٨٣.