گلشن اسرار - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ١١٢ - هوهوِیّت مرتبه نِیست بلکه باطن همۀ مراتب است
مِیگفتند ِیک روز رسِیدِیم ِیک جاِیِی که پِیچ بود. همِین که پِیچِید، سَر آن پِیچ، ِیک دفعه اِیستاد و گفت فلانِی ببِینمت! مِیگفت ِیک نگاهِی اِیشان به من کردند. من دِیدم اصلاً ِیک جور دِیگر شدم و ِیک قسم دِیگرِی شدم، اصلاً حالم ِیک جور عجِیبِی شد. بعد از مسائل توحِیدِی از من پرسِید و من شروع کردم به گفتن که مسألۀ در توحِید اِینطور است در کِیفِیّت نزول توحِید به عالم تعِیّنات داشت صحبت مِیکرد ظاهراً بحث نحوۀ علِیّت و حقِیقت علِیّت بوده است. اِینطور که اِیشان بِیان مِیکرد، بعد ِیک دفعه اِیشان گفت: چه مِیگوِیِی بچهجان، ملاصدرا در اِین مسأله اِینجورِی مِیگوِید. من گفتم: بِیخود مِیگوِید و اشتباه مِیکند اِینطور نِیست، ملاصدرا مِیگوِید که بگوِید!! هر کسِی مِیخواهد باشد اشتباه مِیکند. اِیشان [آقاِی انصارِی] هِیچ چِیز نگفتند و رفتند و ِیک دفعه من متوجّه شدم حالم برگشت. اِیشان گفتند ِیک خرده راجع به آن قضِیه بِیشتر شرح بده گفتم چه قضِیهاِی؟ کدام قضِیه؟ اِیشان گفت همِین که الآن صحبت مِیکردِی، گفتم نمِیدانم ِیادم نمِیآِید.
هوهوِیّت مرتبه نِیست بلکه باطن همۀ مراتب است
اِین حال به مرحلۀ تام و کامل و تمام، براِی انسان نمِیآِید. با آنچه که عقل او به دست آورده مِیتواند اِینها را تطبِیق بدهد، ِیعنِی همانطورِی که خود فنّ صدرالمتألّهِین بر توجِیه هست که بِیاِید و اِینها را، تأِیِید کند و تطبِیق بدهد. در مسألۀ تشکِیک در وجود اِیشان مِیتواند بگوِید که در وجود هر تعِیّنِی که ِیک نحوهاِی از شدت و ضعفِ وجود به خود گرفته آن مرحله نزول واحدِیّت است، ِیعنِی وقتِی که احدِیّت نزول پِیدا مِیکند در اسم واحد نزول پِیدا مِیکند و إلاّ خود احد که فِی حدّ نفسه مرتبه ندارد آن مرتبۀ اعلِی است که بالاتر از آن مرتبهاِی دِیگر نِیست، ِیعنِی ما بالاتر از آن، دِیگر مرتبهاِی به نام هوهوِیّت ندارِیم، اصلاً هوهوِیت مرتبه نِیست بر خلاف آنچه که فلاسفه مِیگوِیند. بلکه هوهوِیّت مرتبهاِی است باطن همۀ اِین مراتب، نه اِینکه مرتبهاِی است مافوق اِین مراتب، اگر مافوق باشد قابل اشاره است. هوهوِیت مرتبهاِی است که آن مرتبه باطن همۀ اِینهاست، پس مرتبۀ ظهور، مرتبۀ احدِیّت است احدِیّت هم که اضوائش و ظهورش در واحدِیّت