ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٤٢٩ - ٦ - تلاوت كننده بايد خود را از موانع فهم قرآن خالى گرداند

افرادى كه به علل و موانعى كه شيطان بر قلب آنها افكنده است، حجابى بر عجايب اسرار قرآن براى آنها به وجود آورده است و از فهم قرآن باز مانده‌اند.

در اين باره پيامبر اسلام فرموده است: «اگر شياطين بر دل بنى آدم دور نمى‌زدند مى‌توانست به ملكوت آسمانها بنگرد [١]». معانى قرآن و اسرار آن از جمله ملكوت است.

حجابهايى كه مانع از فهم قرآنند عبارتند از:

الف- سرگرم شدن به حروف و مخارج آنها كه از توجّه به معنى باز مى‌دارد.

گفته‌اند كه جلودار اين موضوع شيطان بوده است كه بر قرّاء گماشته شده تا توجّه آنها را از معانى قرآن منصرف كند و هميشه آنها را در ترديد براى حروف وا مى‌داشته و به آنها تلقين مى‌كرده است كه حروف از مخرجشان ادا نشده‌اند.

بنا بر اين، تأمّل و دقّت قرّاء بر مخارج حروف مصروف مى‌شده است و در اين صورت چگونه ممكن بوده است كه معنى قرآن براى آنها كشف شود. بالاترين مضحكه شيطان كسانى هستند كه پيروان اين گونه فريبها باشند.

ب- پيروى از روش خاصّى كه آن را شنيده و تفسير ظاهرى كه از ابن عباس يا مجاهد يا غير اينها نقل شده باشد و قارى به ديد تعصّب و بدون عمق علمى به آن بنگرد. در اين صورت نظرش در اطراف شنيده‌هايش متوقّف مى‌ماند.

و اگر احياناً بعضى از اسرار قرآن برايش روشن شود شيطان جهل او را بر آن تقليد كوركورانه‌اش محدود كند و مخالفت پدر و معلّمان را در ترك آنچه برايش ملكه شده تأثير ندهد. صوفيّه به همين حقيقت اشاره كرده‌اند آنجا كه مى‌گويند علم حجاب است. مقصود صوفيّه از علمى كه حجاب است عقايدى است كه بيشتر مردم در تعليم و تقليد بر آن اصرار مى‌ورزند و جدلهايى است كه متعصّبان مذهب‌