ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٣٣٧ - بحث چهارم - امام(ع) انواع ديگرى از فرشتگان را نام برده است و به تفاوت مرتبهشان

آنها سجود مى‌كنند، اشاره به فرشتگان مقرّب باشد، زيرا درجه آنها كاملتر از درجات فرشتگان ديگر است. پس نسبت عبادت و خضوعشان نسبت به خضوع فرشتگانى كه در مرتبه پايين قرار دارند، مانند نسبت خضوع سجده به خضوع ركوع مى‌باشد، بديهى است كه سجده نسبت به ركوع بيان كننده خضوع بيشترى است.

اگر اشكال شود كه شما در گذشته گفتيد فرشتگان مقرّب نه مدبّر جسم‌اند و نه متعلّق به جسم، پس چگونه درست است كه از ساكنان آسمانها باشند و از فرشتگانى كه آسمانها از آنها پر شده است.

در پاسخ مى‌گوييم: در علاقه چيزى به چيزى و اضافه آن چيز به آن، كمترين مناسبت بين آن دو كفايت مى‌كند و اين مقدار مناسبت در اين جا ميان اجرام سماوى و اين دسته از فرشتگان وجود دارد. و آن مناسبت، يا مناسبت علت و معلول است يا شرط و مشروط. و چنان كه جايز است خداوند جلّ جلاله در لفظ قرآن كريم به عرش و تسلّط بر آن اختصاص يابد، با اين كه خداوند تعالى از داشتن اين مناسبت منزّه است، و در حكمت عظمتى كه براى خداوند ثابت شده است براى خلق وجود ندارد. پس به طريق اولى جايز است كه در آسمان بودن را به فرشتگان مقرّب نسبت دهيم. هر چند اين فرشتگان از داشتن جسم منزّه و از تدبير در جسم به دور باشند: چون امام (ع) بيان كننده و گوينده مطلبى است كه منظور رسول اكرم و قرآن كريم است و چيزى كه از ذهن و فهم به دور باشد بيان ندارد، بلكه كلام آن حضرت براى بالا بردن فهم و انديشه است.

قول امام (ع) در باره فرشتگان كه فرمود بعضى از آنها در حال ركوع‌اند احتمال دارد اشاره به حاملان عرش باشد زيرا آنها از فرشتگان ديگر كاملترند.

پس نسبت عبادت آنها به عبادت ديگران مانند نسبت خضوع ركوع به خضوع صفّ مى‌باشد و عبارت امام كه فرمود: و منهم صافّون احتمال دارد اشاره به‌