ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٥٧٢ - شرح

ميخ محكم كند، زيرا اين امر دو فايده دارد:

الف- اضطراب را فرو مى‌نشاند و تصميم انسان را بر جنگ دوام مى‌بخشد.

ب- چنين حالتى نشانه شجاعت و شكيبايى در ناخوشايندهاست و باعث ضعف و شكست دشمن مى‌شود.

(٣٦٥٦- ٣٦٥٣) ٤- دستور مى‌دهد كه نگاهش را به انتهاى لشكر دشمن بيفكند و آن بدين لحاظ است كه بداند دشمن چه مى‌كند و به خدعه و حيله‌گرى و موارد ضربه‌پذيرى لشكر توجّه داشته باشد.

(٣٦٦٧- ٣٦٥٧) ٥- چشمش را نيم‌باز نگه دارد و اين علامت آرامش و پايدارى و صدمه نديدن است، چون با تمام چشم برق شمشيرها را نگريستن موجب ترس مى‌شود و چه بسا موجب ضرر چشم شود، نگاه مطلوب در جنگ غضب آلود و با گوشه چشم مانند شخص كينه‌دار منتظر فرصت نگاه كردن است، چنان كه امام (ع) در جاى ديگر فرمود با گوشه چشم و با خشم دشمن را بنگريد. بعد از اين كه امام (ع) به اين پنج ويژگى آگاهى مى‌دهد فرزندش را، متوجّه مى‌سازد كه پيروزى از جانب خداست چنان كه خداوند فرموده است: «وَ ما جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرى‌ لَكُمْ وَ لِتَطْمَئِنَّ» [١] و به اين وسيله ثبات اعتماد به خدا را با توجّه به آيه: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ» [٢] تاكيد مى‌فرمايد.

[٢] سوره محمّد (٤٧): آيه (٧): اگر دين خدا را يارى كنيد خدا شما را يارى مى‌كند و قدمهايتان را استوار مى‌سازد.