ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٥٦١ - فرموده است فعل من قد شركه الشيطان فى سلطانه و نطق بالباطل على لسانه

جوجه مى‌كند، و جاگزينى شيطان در سينه آنها و همراهى تنگاتنگ آنها با شيطان را به پرنده و لانه گرفتن و تخم‌گذارى و جوجه‌دار شدنش تشبيه كرده است، همچنين تربيت و نموّ شيطان در دامن آنها كنايه و استعاره است براى تربيت آنها با باطل و همراهى ابليس با آنها و جدا نشدنش از آنان، به نحوى كه كودك در دامن پدر و مادر تربيت يافته و رشد مى‌كند. امام (ع) در دو جمله اوّل سجع مطرّف را رعايت كرده و در دو جمله بعدى سجع متوازى را.

(٣٤٨١- ٣٤٧٠)

فرموده است: فنظر باعينهم و نطق بالسنتهم‌

جمله فوق امام (ع) به اين معنى است كه مخالفان حضرت اختيار امورشان را به شيطان واگذاشتند و عقل خود را به كار نگرفتند، مگر به متابعت از شيطان و مشاركت او. قوله فركب بهم الزلل و زيّن لهم الخطل اشاره به نتيجه پيروى از شيطان است كه به وسيله آنها به مقاصدش مى‌رسد، آنها را در كارهايشان از دستورات خدا بيرون مى‌آورد و گفتار آنها را از فرمان خدا خارج مى‌كند كه مقصد از «تزيّن لهم الخطل» همين است، بدين سبب شيطان به وسيله آنها بر كار انحراف مسلّط شده و امور فاسد و زشت را در نظر آنها مى‌آرايد و ثمره پيروى از شيطان اين است كه شيطان به وسيله آنها به اميال خود دست مى‌يابد و آن عبارت است از افتادن به لغزشها و خطاها در افعال، و مجذوب شدن به گفتار زشت در اقوال.

(٣٤٩٣- ٣٤٨٢)

فرموده است: فعل من قد شرّكه الشّيطان فى سلطانه و نطق بالباطل على لسانه‌

جمله بالا اشاره به اين است كه افعال و اقوالى كه از آنها بر خلاف دستورات خدا صادر مى‌شود به خاطر اين است كه به پيروى از شيطان و مشاركت او صادر مى‌شود.

ضمير سلطانه، به كسى برمى‌گردد كه شيطان را در اراده و اختيارى كه خدا در اعمالش به او داده شريك كرده است.