ترجمه شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ت محمدى مقدم و نوايى - الصفحة ٢٣٤ - خطبه سيد رضى

«سيّد رضى كلام الهى را به مسحه و كلام نبوى را به عبقه تعبير كرده است.

به اين دليل كه سخن امام (ع) به كلام رسول (ص) شباهت بيشترى دارد و به منزله جزئى از كلام نبى (ص) است. زيرا پيامبر (ص) و امام (ع) شاخه يك درخت و فرع يك ريشه‌اند و مى‌دانيم كه معناى عبوق الشي‌ء بالشى‌ء لازم و ملزوم هم و متّصل بودن به يكديگر است و به لحاظ شدّت اتّصال هر يك جزء ديگرى به حساب مى‌آيد به همين دليل سيّد رضى در باره كلام امام (ع) گفته است: بويى از كلام نبوى است، چون، معناى مسحه اثرى از جلال و زيبايى است و صرف اثر شي‌ء در شي‌ء موجب لزوم آن شي‌ء و شدّت مشابهت آن نمى‌شود و كلام بارى تعالى به كلام خلق تشبيه نمى‌شود، ناگزير از كلام خدا به مسحه تعبير كرده است نه عبقه».

سخن ابو الحسن كيدرى در فرق گذارى ميان اين دو تشبيه، گر چه به اختصار بيان شده مع ذلك نارساست. و ممكن است به گونه ديگرى آن را بيان كرد. مى‌توان گفت كه عبقه با مورد تشبيه مشابهت ظاهرى و باطنى دارد ولى مسحه با مورد تشبيه فقط مشابهت ظاهرى دارد به دليل سروده شاعر كه گفته است:

در اين بيت مسحة صرفا بر نمكين بودن ظاهرى دلالت دارد. و به تعبير ديگر اثر ثروت و جمال و ملك در نزد بعضى براى دلالت بر تشبيه كافى است و در نزد بعضى براى دلالت بر تشبيه كافى نيست.

پس از روشن شدن مطلب فوق مى‌گوييم چون سخن امام (ع) در اسلوب ظاهر و در حكمت باطن مناسبت شديد با كلام پيامبر (ص) داشته است، به منزله جزء آن به حساب آمده است. بنا بر اين استعاره آوردن لفظ عبقه براى سخن نبوى (ص) سزاوارتر است. زيرا بر شدّت تخيّل وجه مشابهت دلالت مى‌كند،