ترجمه خصال شيخ صدوق - کمرهاي، شيخ محمد باقر - الصفحة ١٥٨ - شرح ديگر
و چون نوشيدند رفع تشنگى آنها مىشود همه گرسنه ميشوند و با آنچه داراى مواد غذائيست رفع گرسنگى ميكنند همه در اثر كار خسته ميشوند؛ ميخوابند و در اين امور جز اندازه كمى كه در اثر عادت تفاوت ميكند يا در اثر اختلاف منطقه زندگانى پيدا مىشود تفاوتى در بين نيست و خود عادت و منطقه زندگانى هم فرمول كلى و ثابت دارند.
براى فهم اين گونه اخبار بايد دانست كه عقيده تأثير ايام و اوقات در زندگانى بشر يك عقيده باستانى و عمومى است مبدأ علمى اين عقيده از آشور و كلده منتشر گرديده و روى اساس پوچ و باطل ارباب انواع و مديريت كواكب سبعه سياره بوجود آمده و شايد اصل وضع هفته دوريه هم روى همين اساس باشد و بعلاوه استسعاد و بد فالى باوقات طلوع و غروب ستارگان در طبع جاهلانه بيابان گردان بوده و از اين رو عرب كه چادرنشين و بيابان گرد بودهاند با نواء يعنى موسمهاى مربوط بطلوع و غروب ستارهگان معتقد بودهاند و بسيارى از حوادث را بدان مستند ميدانستهاند مردمان جاهل چون گرفتار نكبتى شوند فورا متوجه وقت و ساعت ميگردند و آن را بباد لعنت ميگيرند چنانچه هر گاه خوشى و حظى يابند طبعا ميگويند عجب وقت خوبى بود يا عجب طالع خوشى داشتيم.
از اينجا معلوم مىشود كه اين عقيده خرافى خوشى و بدى روز و ساعت و تأثيرات آن در زندگانى انسان چه اندازه ريشه دار و در فكر جاهلانه عموم عميق بوده خصوصا در اين اوقات كه دانشمندان ستارهشناس ايرانى و صابئين كه حمله علوم آشور و كلده بودند وارد دستگاه علوم و خلافت اسلامى شده و مورد اعتماد خلفاء جائر و جاهل گرديده و باين مناسبت عموم مردم هم بدانها گرويدهاند و اين مسائل يوميه و اسبوعيه فكر عموم را بخود متوجه كرده و مردم را در يك وادى خرافت بار عجيبى كشانيده بود البته همه اخبارى را كه در اين زمينه رسيده نميتوان قطعى و صحيح دانست.
ولى اخبار درست هم در ضمن آنها بسيار است و از مجموع اخبار اين موضوع بدست مىآيد كه امامان معصوم براى معالجه اين مرض درونى و عقيده خرافى از سه راه در مقام بر آمدهاند.
١- توليد انتظام و ديسپلين در فكر و كار جامعه چون معلوم است كه يكى از فوائد مهم اختلافات طبيعى اوقات كه شب و روز و ماه و سال در اثر آن پديد شده ايجاد حساب و انتظام در زندگانى و فكر انسان است و در قرآن هم مكرر بدين فايده توجه شده و اين يك فايده بسيار مهمى است و انسان بهر اندازه از نظر كار و وضع زندگانى منظم و تحت حساب و آمار باشد بهمان اندازه خوشبخت و كامياب و راحت است. در يك عده از اخبار اين موضوع مردم را باين نكته متوجه كرده كه شما بايد كارهاى خود را روى ايام هفته تقسيم و تنظيم كنيد مانند روايت جعفرى از امام هفتم كه فرمود روز سه شنبه ناخن بگيريد روز چهار شنبه حمام برويد روز پنجشنبه در صورت احتياج حجامت كنيد، روز جمعه عطر بزنيد.
٢- از نظر روانشناسى و تصحيح عقيده و توجه بمبدأ مردم را بامورى متوجه كردهاند كه در اين روزها اتفاق افتاده و موجب عبرت و توجه بحضرت پروردگار و توبه از گناهان است مانند