باوجوداين به‌جاست بپرسيم كه چرا اين مستشرق براى به دست آوردن و بررسى آراى شيعه دست به دامن كتاب‌هايى شده است كه نزد شيعه و ائمه و علماى شيعه از اساس ساقط و بى‌اعتبار است؟ آيا واقعا از روى جهالت چنين كرده، يا خود را به تجاهل زده است؟ خدا مى‌داند! آرى هركه نور الهى در دلش نتابد، عارى از بينش است‌ «وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ».[١]

در اينجا لازم است به چند مطلب توجه شود:

اول آنكه گلدزيهر بر چه اساس به شيعه نسبت مى‌دهد كه معتقدند سوره احزاب با سوره بقره برابر است؟ در حالى‌كه در كتب و نوشتارهاى شيعه نشانى از چنين عقيده‌اى وجود نداشته و در هيچ مدرك مستندى نامى از آن برده نشده است.

(در مورد سوره‌هاى ديگرى كه نام برده نيز جاى اين سؤال باقى است).

حتى برخلاف ادعاى او، در كتب صحاح اهل سنت- به نقل از عروة بن زبير و او به نقل از خاله‌اش عايشه- چنين آمده است: «سوره احزاب در زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ٢٠٠ آيه [قلمداد و] تلاوت مى‌شد؛ اما پس از آنكه عثمان مصاحف را نگاشت، اين سوره تنها با شمار فعلى آيات (يعنى ٧٣ آيه) [ثبت شد و] به دست ما رسيد».[٢]

عروه چنين سخنى را به صحابى بزرگ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ابىّ بن كعب- كه دامن او از چنين نسبت‌هايى پيراسته است- نيز نسبت داده است.[٣] باوجوداين مى‌بينيد كه گلدزيهر چگونه اين سخن را- به دروغ- به شيعه نسبت داده است.

دوم آنكه چرا براى بررسى ديدگاه‌هاى شيعه كتاب بيان السعاده را با اين فرض كه قديمى‌ترين كتاب تفسيرى شيعه است، انتخاب نموده است؛ او- به غلط- پنداشته است كه اين كتاب در تاريخ ٣١١ يعنى ده قرن پيش نگاشته شده است؛ همانگونه‌

[١] . نور ٢٤: ٤٠.

[٢] . اين روايت را ابو عبيد- به سند خود تا عروه- نقل كرده است. ر. ك: الاتقان، ج ٣، ص ٧٢.

[٣] . اين روايت را احمد بن حنبل در مسند خود ج ٥، ص ١٣٥، آورده است. اين روايت همان است كه ابن حزم آنرا صحيح‌ترين سند و بدون هيچ عيب و نقص دانسته است. ر. ك: المحلّى، ج ١١، ص ٢٣٥.