تحريف ناپذيرى قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٥ - ١٨ افزايش يك حرف
آوردن او بر آنان نمىشود.
افزون بر اين، سند اين روايت پيراسته نيست. حاكم مىگويد: «اين حديث بسيار غريب است و من در كتاب خود، تنها همين يك روايت را از شهر آوردهام. مسلم و بخارى [نيز] به حديث او استناد نمىكردند».[١] ابن حجر مىگويد: «شهر راستگو بود اما در روايتش بسيار دچار ارسال و خيالبافى گرديده است».[٢]
١٨. افزايش يك حرف
ابن منذر از ابن عباس روايت مىكند كه مىخواند: «و لقد آتينا موسى و هارون الفرقان ضياء»[٣] با حذف واو؛ چون در قرائت مشهور «و ضياء» آمده است. به او نسبت دادهاند كه مىگفت: «واو» را از اين قسمت آيه حذف كنيد و به اول آيه ١٧٣ سوره آل عمران بيفزاييد؛ يعنى «و الّذين قال لهم النّاس ...»؛ قرائت مشهور بدون واو است.[٤] او مىپنداشت كه «ضياء» حال است از مفعول به، يعنى فرقان؛ و موصول در آيه دوّم، عطف است بر موصول در آيه پيشين. ابن حجر مىگويد: «اين اسناد نيكويى است».[٥]
بايد دانست كه مقصود از فرو فرستادن فرقان يعنى تورات، بر موسى و هارون عليهما السّلام دو چيز است: اول آنكه فارق بين حق و باطل در احكام شريعت است.
دوم آنكه نورى است كه زندگانى را روشنايى مىبخشد؛ بنابراين اگر «ضياء» حال باشد، فرقان در معناى دوم منحصر خواهد بود.
امّا موصول در آيه ١٧٣ سوره آل عمران نظير همه موصولات در آيات پيشين آن- كه بدون واو عاطفه است- عطف بيان مىباشد. بسيار دور به نظر مىرسد كه رعايت وحدت اسلوب در كلام بليغ بر ابن عباس كه خود عالمى آگاه به قرآن و شيوه كلام عرب است پوشيده مانده باشد؛ بلكه قاطعانه انكار مىكنيم كه او معتقد بوده در ساختار قرآن در قرائت مشهورى كه از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به تواتر ثابت شده است
[١] . مستدرك حاكم، ج ٢، ص ٢٤٩ و ٢٥٦.
[٢] . تقريب التهذيب، ج ١، ص ٣٥٥، شماره ١١٢.
[٣] . انبياء ٢١: ٤٨.
[٤] . الدرّ المنثور، ج ٤، ص ٣٢٠.
[٥] . فتح البارى، ج ٨، ص ٢٨٣.