جلال الدين سيوطى مى‌گويد: «مالك مى‌گفت: چون آغاز سوره برائت حذف شد بسمله نيز با آن ساقط گشت و بر ما روشن است كه سوره برائت هم‌سنگ سوره بقره بوده است».[١]

حاكم- كه سند اين حديث را صحيح مى‌داند- از حذيفة بن يمان صحابى بزرگوار روايت كرده است كه گفت: «آنچه شما تلاوت مى‌كنيد ربع سوره برائت است؛ همان كه شما آن را سوره توبه مى‌ناميد در حالى‌كه سوره عذاب است».[٢]

در روايتى ديگر چنين آمده است: «آنچه شما سوره توبه مى‌ناميد، سوره عذاب است. به خدا قسم احدى را وانگذاشته مگر آن‌كه او را مورد نكوهش قرار داده است و شما فقط يك چهارم آن را مى‌خوانيد».[٣]

چه نيكو گفته‌اند «دروغگو حافظه ندارد». سوره برائت كه مشتمل بر ١٢٩ آيه است، نصف سوره بقره است كه ٢٨٦ آيه دارد. اولا چگونه اين مطلب بر كسانى چون حذيفه و مالك مخفى مانده است كه ادعا كرده‌اند آن‌چه شما امروز مى‌خوانيد ربع سوره بقره است. ثانيا كدام اسامى است كه در اين سوره ساقط شده است؟ اسامى مشركين است يا منافقين؟ اين حذف كى صورت گرفته است؟ در زمان حيات پيامبر يا پس از وفات ايشان؟ چه كسى جرأت كرد آنها را حذف كند؟

آيا مشركان كه از بين رفته بودند چنين كارى كردند؟ يا منافقين كه همواره از ترس رسوا شدن در هراس بسر مى‌بردند؟ ثالثا اگر سوره برائت در زمان حذيفه به اين درازا بوده است مى‌بايست از جمله سوره‌هاى بلند قرآن به حساب آيد و ديگر عثمان در عذرتراشى براى اين‌كه چرا آن را پس از سوره انفال قرار داد نياز نداشت بگويد: آخرين سوره‌اى بود كه بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نازل شد و داستان آن شبيه داستان سوره انفال بود؛ لذا پنداشتم كه جزو سوره انفال است ...[٤] رابعا حذيفه از نخستين كسانى است كه براى يكسان و يك‌دست شدن مصاحف كوشيد. او بود كه عثمان را واداشت به اين كار اقدام نمايد.[٥] با اين حال چگونه ممكن است آشكارا سخن‌

[١] . الاتقان، ج ١، ص ١٨٤.

[٢] . مستدرك حاكم، ج ٢، ص ٣٣١- ٣٣٠.

[٣] . الدّر المنثور، ج ٣، ص ٢٠٨.

[٤] . ر. ك: مستدرك حاكم، ج ٢، ص ٣٣٠.

[٥] . براى توضيح بيشتر ر. ك: التمهيد، ج ١، ص ٣٣٥ به بعد.