حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٣٣٤ - ١٠ برخى شيوه هاى تحليل إسناد با تكيه بر رواياتى با مضمون تحقيرآميز درباره زن
٢. طريقى كه ظاهراً از اسحاق بن يوسف) عوف بن أبى جميلة) محمد بن سيرين) أبو هريرة) پيامبر مىگذرد.[١]
٣. طريقى كه ظاهراً از عبد اللّه بن محمد بن أبى شيبة) شريك بن عبد اللّه القاضى) أبو اسحاق السبيعى) السائب بن مالك) عبد اللّه بن عَمرو بن العاص) پيامبر مىگذرد.[٢]
اين سه طريق دو ويژگى جالب دارند. هر سه أبو رجاء را كهcl قطعى دو نمودار قبلى بود، دور مىزنند و هر يك طريقى منفرد هستند كه از راويان مشكوك و/ يا در اين مورد خاص بسيار غير قابل اعتماد تشكيل شدهاند، طرقى كه در واقع تاريخى بودن زمانهاى مختلف نقل روايت استاد به شاگرد در آنها به هيچ وجه قابل دفاع نيست. به گمان اين طرق به ترتيب پس از طريق عمران و ابن عباس كه در نمودارهاى ٤ و ٥ ترسيم شدهاند، پديد آمده و شايع شدهاند. همچنين به نظر من ترتيب تاريخى اين سه طريق چنين است. (١)، سپس (٢) و (٣) يا احتمالًا (٣) و (٢)؛ اول (١) است زيرا دور زدنcl ، كه براى آن اصطلاح «شيرجه زدن زيرcl » را وضع كردم، تا طبقه صحابى- در اينجا عمران- پائين مىآيد در حالى كه دو «شيرجه»[٣] ديگر عميقتر است؛ يعنى تا طبقه شخص پيامبر. متون اين شبكههاى إسناد كه در نمودارهاى ٤، ٥ و ٦ ترسيم شدهاند، چنانكه پيش از اين اشاره شد، تفاوتهاى متنى مهمى ندارند، امّا بر مبناى تحليلهاى بىشمار كه بر روى ديگر شبكههاى اسناد انجام دادهام، و با مقايسه دقيق ميان طرقcl دار و طرق «شيرجهاى»[٤]، دريافتهام كه طرق اين اخير تقريباً بدون استثنا عباراتى پيچيدهتر، آب و تاب بيشتر و تعليقات كوتاه دارند، در حاليكه نسخه[٥] اوّليّه روايت، بنا به نامگذارى من- كهcl شايع كرده، فاقد آنها است.
[١]. همان، ج ٢، ص ٢٩٧؛ اين طريق مثال خوبى از همان خصيصه عجيب و عمومى است كه ادعا مىشود أبوهريره از ميان ٨٠٠ شاگرد ادعايى يا بيشتر، براى نقل روايت فقط يكى، يعنى ابنسيرين را برگزيده كه او هم عيناً يكى از شاگردان بىشمار خود را براى اين كار انتخاب كرده است.
[٢]. همان، ج ٢، ص ١٧٣؛ اين طريق نيز همانند طريق قبلى است، البته علاوه بر اين شامل دو فرد پشت سر هم است كه هر دوc ١ هايى پركار هستند؛ يعنى أبواسحاق السبيعى و شريك بن عبداللّه.
[٣].dive .
[٤].diving .
[٥].version .