حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ١٣٠ - ٣ يادداشت هايى با رويكردى نو در باب سنت اسلامى

اما از سوى ديگر، اين آيه به تمام پيامبران و همه اديان پيش از اسلام، از زمان آدم تا بعثت محمّد] ص [اشاره دارد:

ضحاك: از دوران نوح تا زمان محمّد] ص [، مردم در هر ماه سه روز روزه مى‌گرفتند ...[١]

نقل است ابن عمر بر اين رأى اصرار مى‌ورزيد كه مقصود آيه، ماه رمضان است: پيامبر فرمود: «خدا روزه ماه رمضان را بر همه اديان پيشين واجب كرده بود».[٢]

حسن بصرى: يعنى خداوند روزه ماه رمضان را بر همه آنان واجب كرده بود.[٣]

طبرى: از زمان ابراهيم مردم ماه رمضان را روزه مى‌گرفتند.[٤]

اگر معناى‌ «الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ» اين باشد كه كسانى كه «بلافاصله پيش از شما» مى‌زيستند، آنگاه بايد بازده زمانى آيه را محدودتر كرد:

ابن عباس: اين عبارت به اهل كتاب اشاره دارد. روزه همان گونه كه بر شما مسلمانان واجب شده، بر مسيحيان نيز واجب شده بود.[٥]

بنا بر اين فنى را كه دانشمندان نامبرده بارها از آن بهره برده‌اند با تكمله ابن عباس در اينجا توضيح داده شده است كه «تأييد اين مطلب را مى‌توان در كتاب خدا يافت: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ»».[٦]

هر گونه ادعايى مبنى بر دلالت آيه بر مسيحيان، اين پرسش را بر مى‌انگيزد كه مسيحيان معاصر اسلام چگونه روزه مى‌گرفتند؟ اين اطّلاع كه كمى بيش از سى روز را روزه مى‌گرفتند، نياز به توضيح داشت:

پيامبر فرمود: «روزه رمضان بر آنها واجب شده بود. پادشاهشان بيمار شد،

[١]. الدر المنثور، ج ١، ص ١٧٧.

[٢]. همان جا.

[٣]. همان جا.

[٤]. طبرى، ج ٣، ص ٤١٢- ٤١٣؛ نيز همان، ص ٤١٧.

[٥]. الدر المنثور، ج ١، ص ١٧٦ به بعد؛ طبرى، ج ٣، ص ٤١٢( از مجاهد).

[٦]. الدر المنثور، ج ١، ص ١٧٧.