حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٥١٠ - نهادينه سازى جهاد

مشهور است كه دو اثر ديگر در باب تصوف نيز از او به جاى مانده است. وى در مرو (تركمنستان كنونى) متولد شد، به مطالعات دينى اهتمام ورزيد و در حدود سن بيست سالگى جهت ادامه مطالعات خود در مراكز متعدد اسلامى و زير نظر اساتيد و مراجع مشهور دوران خود عازم سفر گرديد (الرحلة فى طلب العلم). طولى نكشيد كه در ميان علماى دينى، به خصوص اهل تسنن و همچنين زاهدان زمان خود صاحب‌نظرى سرشناس شد. او تاجرى ثروتمند بود كه شهريه‌اى براى طالبان حديث در نظر گرفت و داوطلبان جنگ‌هاى نظامى را از لحاظ مالى تأمين مى‌كرد. منابع قديمى اتفاق دارند كه او به تناوب طى سال‌ها، يا در اين مبارزات شركت مينمود يا به زيارت مكّه مى‌رفت. وى در حال بازگشتن از عملياتى نظامى در شهرى واقع در بالاى فرات درگذشت. نسخه خطى كتاب ابن المبارك كه در اين نوعى ادبى، اولين اثر به شمار مى‌رود مجموعه بى‌نظيرى است كه به اواسط قرن پنجم هجرى قمرى باز مى‌گردد. نكته قابل توجّه اين‌كه فاصله‌اى زمانى به مدّت يكصد سال بين ناقل كتاب و مؤلّف آن جدايى انداخته؛ بنا بر اين ناقل آن، رحمان المصّيصى از اهمّيّتى برابر با مؤلّف برخوردار است كه على‌الظاهر اين احاديث را كه به ابن المبارك مى‌رسد، به شكل كتاب جمع‌آورى كرده است.[١] با بررسى دقيق‌تر سلسله راويان كتاب كه در نخستين صفحه آمده است، در مى‌يابيم كه سه راوى نخست‌[٢] اهل‌

[١]. نك. مقاله جرّار در الأبحاث، ص ٣٠ به بعد.

[٢]. سعيد بن رحمة، محمد بن سفيان الصفّار و ابراهيم بن محمد( متوفاى ٣٨٥ ق).